Liên kết trong sản xuất

Tại thôn Thượng Chính, xã Tân Mỹ, 74 hộ dân đang cùng tham gia mô hình trồng dưa chuột trên diện tích 13 ha. Với doanh thu bình quân 360 triệu đồng/ha/năm, lợi nhuận khoảng 250 triệu đồng/ha/vụ, cây trồng này đã mang lại nguồn thu đáng kể cho người dân. Đáng chú ý, mô hình góp phần giúp 10 hộ thoát nghèo, 25 hộ vươn lên khá giả, tạo thêm việc làm tại chỗ.

Hiệu quả kinh tế là điều dễ nhận thấy, nhưng giá trị đáng chú ý hơn nằm ở cách người dân thay đổi phương thức sản xuất. Thay vì mỗi hộ tự làm theo kinh nghiệm và khả năng riêng, các hộ đã tập hợp thành nhóm, cùng chuyển đổi cây trồng, trao đổi kỹ thuật và hỗ trợ nhau trong quá trình canh tác. Sự liên kết ấy giúp người dân chủ động hơn trong sản xuất, tạo điều kiện để hình thành vùng trồng tập trung, thuận lợi cho việc kết nối tiêu thụ sản phẩm.

Lãnh đạo xã Yên Lập thăm mô hình tre mai xanh của gia đình ông Triệu Văn Hữu, thôn Bình Phú.

Bí thư Đảng ủy xã Tân Mỹ Hoàng Trần Trung cho biết: “Mô hình tự quản giúp tập hợp, vận động người dân cùng chuyển đổi cây trồng, chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ nhau trong sản xuất. Thời gian tới, xã sẽ tiếp tục rà soát những mô hình phù hợp, hướng dẫn người dân nâng cao chất lượng sản phẩm, tổ chức sản xuất theo nhu cầu thị trường; đồng thời tăng cường kết nối với các hợp tác xã, đơn vị thu mua để đầu ra ổn định hơn. Nhân rộng mô hình phải đi đôi với đánh giá hiệu quả thực tế, giúp người dân hạn chế rủi ro khi mở rộng diện tích, tránh làm theo phong trào”.

Nếu ở Tân Mỹ, sự thay đổi thể hiện qua liên kết giữa các hộ, thì tại thôn Bản Lắp, xã Phú Linh, gia đình ông Lục Văn Tỉnh lại cho thấy cách khai thác hiệu quả các nguồn lực ngay trong mỗi hộ sản xuất. Trên diện tích sẵn có, gia đình đã kết hợp chăn nuôi gà với nuôi cá, vừa tận dụng mặt nước, vừa chủ động đa dạng nguồn thu.

Đàn gà lai ri được nuôi gối vụ, mỗi đợt khoảng 300 con, tổng quy mô khoảng 800 con. Sản phẩm chủ yếu tiêu thụ qua khách lẻ và các nhà hàng, với giá bán từ 120.000 - 150.000 đồng/kg. Cùng với đó, 2.000 m2 diện tích mặt nước được tận dụng nuôi cá rô phi đơn tính. Theo tính toán của gia đình, lợi nhuận từ nuôi gà đạt 40 - 50 triệu đồng, nuôi cá khoảng 50 triệu đồng/năm, tổng thu nhập ước đạt 100 triệu đồng/năm.

Từ liên kết nhóm hộ đến chủ động tổ chức sản xuất trong từng gia đình, điểm chung là người dân đã từng bước chuyển từ sản xuất theo thói quen sang tính toán hiệu quả kinh tế. Đây cũng là điều kiện quan trọng để những lợi thế sẵn có không chỉ được khai thác trước mắt mà còn tạo nền tảng cho phát triển lâu dài.

Nâng cao giá trị nông nghiệp  từ lợi thế bản địa

Tại xã Yên Lập, việc lựa chọn cây dưa chuột để phát triển sản xuất cho thấy rõ hơn yêu cầu khai thác tiềm năng phải gắn với điều kiện canh tác và khả năng tiêu thụ. Với thời gian từ trồng đến thu hoạch chỉ khoảng 35 - 40 ngày, cây dưa chuột có ưu thế quay vòng nhanh, giúp người dân chủ động bố trí mùa vụ, tăng hiệu quả sử dụng đất.

Gia đình ông Lục Văn Tỉnh, thôn Bản Lắp, xã Phú Linh phát triển hiệu quả mô hình nuôi gà lai ri.

Vụ Hè - Thu năm 2026, toàn xã có 109 hộ tại 6 thôn tham gia trồng 8,46 ha, sản lượng thu hoạch đạt 490 tấn quả, trong đó 457 tấn đạt loại A. Với giá bán bình quân khoảng 5.000 đồng/kg, tổng doanh thu đạt hơn 2,25 tỷ đồng. Sau vụ thu hoạch, người dân tiếp tục chuẩn bị sản xuất vụ Đông với diện tích dự kiến trên 8,6 ha. Kết quả cho thấy cây trồng ngắn ngày đang trở thành nguồn thu đáng kể đối với kinh tế hộ, góp phần cải thiện đời sống người dân.

Một hướng khai thác có tính dài hạn hơn là cây tre mai xanh. Đến tháng 9/2026, diện tích toàn xã đạt 80 ha và đã cho thu hoạch. Giá trị kinh tế của cây không chỉ đến từ măng mà còn khai thác được cả lá và thân tạo thêm dư địa gia tăng giá trị trên cùng diện tích đất. Theo đó, thu nhập dự kiến từ năm thứ ba đạt trên 28 triệu đồng/ha/năm, tăng lên trên 72 triệu đồng/ha/năm từ năm thứ năm trở đi.

Đồng chí Đặng Văn Ban, Phó Chủ tịch UBND xã Yên Lập cho biết: “Địa phương xác định phát triển mô hình phải phù hợp với điều kiện đất đai, nguồn nước và năng lực sản xuất của người dân. Cùng với hướng dẫn kỹ thuật, xã chú trọng theo dõi năng suất, chi phí và khả năng tiêu thụ để đánh giá hiệu quả trước khi nhân rộng, bảo đảm sử dụng hợp lý tài nguyên, nâng cao hiệu quả sản xuất, tạo cơ sở phát triển ổn định, lâu dài”.

Đánh thức tiềm năng nông nghiệp không đơn thuần là đưa thêm cây trồng, vật nuôi vào sản xuất, mà là tạo chuyển biến trong tư duy và năng lực tổ chức của người dân. Khi lợi thế được nhận diện đúng, sản xuất gắn với nhu cầu thị trường và hiệu quả được kiểm chứng bằng thực tiễn, nông nghiệp mới có thể vượt khỏi giới hạn của những mô hình riêng lẻ, trở thành động lực nâng cao thu nhập, phát triển kinh tế nông thôn bền vững.

Bài, ảnh: Hảo Lê/baotuyenquang.com.vn