Đường Hồ Chí Minh trên biển là một kỳ tích, một huyền thoại góp phần cùng quân và dân miền Nam đánh thắng chiến lược “Chiến tranh cục bộ “ và “Việt Nam hóa chiến tranh” của đế quốc Mỹ. Nguồn: Thông tấn xã Việt Nam.

Đường Hồ Chí Minh trên biển là tên gọi của tuyến đường vận tải quân sự do Hải quân nhân dân Việt Nam và Quân giải phóng miền Nam Việt Nam thực hiện bí mật trên Biển Đông, được thành lập ngày 23/10/1961, trong chiến tranh, để vận chuyển vũ khí, cán bộ từ miền Bắc vào chi viện cho Quân Giải phóng miền Nam, trong kháng chiến chống Mỹ. Đây là một nhân tố quan trọng, chiến lược, góp phần đưa cuộc kháng chiến vĩ đại của dân tộc ta đến thắng lợi hoàn toàn [1].

Bối cảnh lịch sử lúc bấy giờ là sau Hiệp định Giơnevơ, Miền Nam đối mặt với xâm lược Mỹ và chính quyền Ngô Đình Diệm. Để chuẩn bị cho cuộc kháng chiến, Đảng chủ trương quyết định thành lập Đoàn Vận tải quân sự trên biển. Ngày 23/10/1961, Bộ Tổng Tư lệnh ra quyết định thành lập Đoàn Vận tải quân sự 759, đơn vị tiền thân của Lữ đoàn 125, Hải quân ngày nay, mở tuyến đường vận tải chiến lược - Đường Hồ Chí Minh trên biển. Đây là một quyết định chiến lược và đòi hỏi vượt qua nhiều khó khăn, thách thức, và sự đánh phá của địch. Đồng thời cũng là mốc lịch sử quan trọng đánh dấu bước phát triển mới của tuyến vận tải chiến lược - Đường Hồ Chí Minh trên biển - một tuyến vận tải bí mật, bất ngờ, có ưu thế về thời gian, hiệu quả và khả năng vận chuyển sâu vào các chiến trường Miền Nam.

 Theo tiến trình phát triển của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, lực lượng vận tải quân sự trên biển ngày đầu chỉ với những con tàu gỗ thô sơ và 38 cán bộ, chiến sĩ làm nòng cốt. Sau một thời gian hoạt động, đã phát triển thành lữ đoàn vận tải, với những phương tiện, trang bị từng bước hiện đại. Từ chỗ chỉ có tàu gỗ, hoạt động ven bờ đã phát triển lên những đội tàu vỏ sắt, hoạt động xa bờ, dài ngày, tận dụng đường hàng hải quốc tế và cả vùng biển nước bạn, đi bằng hàng hải thiên văn, trà trộn vào những tàu thuyền của ngư dân hoạt động ven biển để cập bến an toàn. Mặc dù phải đối mặt với kẻ địch có ưu thế vũ khí, phương tiện chiến tranh kiểm soát trên không, trên biển, nhưng với tinh thần quả cảm, tinh thông nghiệp vụ, cán bộ, chiến sĩ Đoàn tàu không số luôn làm tốt công tác tổ chức, chỉ huy, hiệp đồng, kết hợp chiến thuật với kỹ thuật; bảo đảm thông tin liên lạc thông suốt giữa sở chỉ huy với tàu, giữa tàu với các bến bãi.

Thực tế, với nguồn chi viện ngày càng lớn từ hậu phương miền Bắc, Cách mạng Miền Nam đã giành được thắng lợi từng bước vững chắc, lần lượt làm thất bại các kế hoạch chiến tranh của địch. Có thể thấy, hiệu quả vận chuyển của tuyến chi viện chiến lược biển, đã tạo nên thế trận chiến tranh nhân dân rộng khắp trên tất cả các vùng chiến lược, các địa bàn chiến lược ở Miền Nam, góp phần tạo nên sức mạnh chiến đấu và chiến thắng của quân dân ta. Đặc biệt, sự xuất hiện kịp thời những vũ khí tương đối hiện đại, có tính năng chiến đấu cao đã làm thay đổi cách đánh của quân và dân ta, thay đổi tương quan lực lượng giữa ta và địch, góp công, góp sức, cùng quân dân cả nước làm nên thắng lợi của Chiến dịch mùa Xuân năm 1975, giải phóng Miền Nam thống nhất đất nước. 

Cùng với đường Trường Sơn, đường Hồ Chí Minh trên biển đã nối liền Miền Bắc với Miền Nam, là biểu tượng của quyết tâm ý chí và tình cảm thống nhất đất nước, của sức mạnh tinh thần và trí tuệ của dân tộc Việt Nam. Đường Hồ Chí Minh trên biển, một con đường không dấu, tàu không số, trí, hiếu, trung, dũng, anh hùng, một chiến công và kỳ tích lịch sử, cho chúng ta nhiều bài học quý báu. Mãi mãi là niềm tự hào của quân và dân ta nói chung, của các thế hệ cán bộ, chiến sĩ làm nhiệm vụ trên con đường vận tải chiến lược biển năm xưa cũng như của Lữ đoàn 125 Hải quân và Quân chủng Hải quân nhân dân Việt Nam nói riêng. Mà các thế hệ hôm nay và mai sau phải có trách nhiệm gìn giữ, phát huy và không ngừng tô thắm trong sự nghiệp quản lý, bảo vệ vững chắc chủ quyền biển, đảo thềm lục địa thiêng liêng của Tổ quốc trong giai đoạn cách mạng mới [2].

Trong thời gian dài kéo dài 14 năm, từ 1961 đến 1975, các cán bộ và chiến sĩ của Đoàn tàu không số đã thể hiện xuất sắc và vô cùng anh dũng trong những hoàn cảnh đầy khó khăn và đối đầu, góp phần to lớn vào thắng lợi vĩ đại của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, giải phóng Miền Nam, thống nhất đất nước. Đây là sự kết hợp độc đáo giữa kế thừa truyền thống và sáng tạo quân sự, đánh bại âm mưu của địch và đảm bảo chi viện Miền Nam. Mối quan hệ đoàn kết vững mạnh giữa quân đội và Nhân dân là yếu tố thành công, cùng với sự hỗ trợ quốc tế, tạo nên huyền thoại Đường Hồ ChíMinh trên biển. Bài học này có giá trị đối với việc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đặc biệt trong việc bảo vệ chủ quyền biển và đảo hiện nay, cũng như thích nghi với thách thức của thời đại mới.

Đỗ Hồng Thanh

1. Phương Thanh, Đường Hồ Chí Minh trên biển - Kỳ tích lịch sử và bài học đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, Báo Điện tử Đảng Cộng Sản Việt Nam, 20/10/2021.

2. Đặng Sáng, “Đường Hồ Chí Minh trên biển” - ​một quyết định chiến lược góp phần to lớn làm nên Đại thắng mùa Xuân năm 1975. Tuyên giáo, Tạp chí của Ban Tuyên giáo Trung ương, 29/4/2020.