Ảnh minh họa. Tất Thắng

Nhìn lại lịch sử phát triển của quyền con người hiện đại, bắt đầu từ những hậu quả sau Thế chiến II để lại. Ngày 10 tháng 12 năm 1948, với nỗ lực của toàn nhân loại, Đại Hội đồng Liên hợp quốc đã ban hành Tuyên ngôn Quốc tế về Nhân quyền. Ngày này cũng đánh dấu thời điểm Nhân quyền trở thành giá trị phổ quát toàn cầu.

Tại Việt Nam, kể từ khi tiến hành công cuộc đổi mới đất nước năm 1986, công tác bảo đảm và thúc đẩy quyền con người của Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu trong các lĩnh vực phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội. Những thành tựu đó đã tạo điều kiện vật chất, tinh thần và nguồn lực to lớn để bảo đảm và thúc đẩy ngày càng tốt hơn các quyền cơ bản của mọi tầng lớp Nhân dân. Cho đến nay, đường lối, chủ trương, quan điểm nhất quán của Đảng Cộng sản Việt Nam và Chính phủ Việt Nam là bảo đảm, bảo vệ và thúc đẩy quyền con người, đồng thời tăng cường tuyên truyền, giáo dục để nâng cao nhận thức của các tầng lớp Nhân dân, nhất là thế hệ trẻ về quyền con người. Về nguồn luật, các văn bản pháp luật của Việt Nam được ban hành, nhất là từ sau Hiến pháp năm 2013 đã thể chế hóa các nguyên tắc về tôn trọng và bảo đảm quyền con người, bảo đảm sự hài hòa với các nguyên tắc tiêu chuẩn quốc tế về quyền con người. Thiết chế và thể chế đã được hoàn thiện, tạo ra những điều kiện thuận lợi để các nội dung của quyền con người được hiện thực hoá. Chính phủ Việt Nam đã tham gia hầu hết các công ước quốc tế cơ bản về nhân quyền. Chương 2 trong Hiến pháp Việt Nam 2013 cũng như các bộ luật quan trọng, đã đề cập đầy đủ các quyền con người phổ quát. Bộ, ban, ngành đều có các chương trình tập huấn và nhiều nghiên cứu chuyên sâu về quyền phù hợp với đặc thù văn hoá - xã hội - kinh tế ở Việt Nam. Điều đó thể hiện quyết tâm cao độ của chúng ta trong việc ghi nhận - tôn trọng, bảo đảm, bảo vệ và thúc đẩy quyền con người ở mọi cấp độ.

Tại Khóa họp lần thứ 52 Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc, diễn ra từ ngày 27-02-2023 đến ngày 04-4-2023, Việt Nam tham gia trên cương vị thành viên Hội đồng Nhân quyền nhiệm kỳ 2023 - 2025. Ngày 27-2-2023, phát biểu tại phiên họp cấp cao ngay sau khai mạc khóa họp, Phó Thủ tướng Chính phủ Việt Nam Trần Lưu Quang đã nêu bật nhiều thông điệp mạnh mẽ về cam kết, nỗ lực và thành tựu của Việt Nam trong phát triển đất nước, bảo đảm quyền con người. Kêu gọi các nước thông hiểu và tôn trọng các đặc thù về lịch sử, hệ thống chính trị, văn hóa, xã hội của nhau, thúc đẩy hợp tác và đối thoại, tiếp cận các quyền con người một cách tổng thể. Đặc biệt, Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Lưu Quang đã đưa ra sáng kiến về việc kỷ niệm 75 năm Tuyên ngôn quốc tế nhân quyền và 30 năm Tuyên bố và Chương trình hành động Vienna bằng một văn kiện của Hội đồng Nhân quyền nhằm khẳng định lại và tăng cường các nỗ lực, cũng như hành động nhằm đạt được những mục tiêu và giá trị lớn, bao trùm của bản Tuyên ngôn và Tuyên bố trên cùng với cam kết chung của cộng đồng quốc tế về quyền con người cho tất cả mọi người. Cũng tại khóa họp này, đoàn Việt Nam đề cao chủ trương nhất quán, sự nỗ lực và những thành tựu trong thúc đẩy và bảo vệ quyền con người, khẳng định Việt Nam cam kết phát triển bền vững vì lợi ích của người dân, nhấn mạnh sự cần thiết giải quyết bất bình đẳng, bảo vệ những người dễ bị tổn thương, kêu gọi giải quyết các thách thức toàn cầu [1].

Phái đoàn đại diện thường trực Việt Nam tại Geneva đã trực tiếp triển khai soạn thảo, tham vấn, thương lượng dự thảo Nghị quyết, sau khi Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Lưu Quang nêu sáng kiến tại Khóa họp. Nội dung Nghị quyết tập trung vào tầm quan trọng và nhiều nội dung tích cực của Tuyên ngôn và Tuyên bố nêu trên, như nhắc lại các nguyên tắc chính về quyền con người của 02 văn kiện; phản ánh quan tâm rộng rãi của các nước trong việc kỷ niệm 02 văn kiện; nâng cao vị thế, vai trò, hiệu quả hoạt động của Hội đồng Nhân quyền và các cơ chế nhân quyền Liên hợp quốc. Đồng thời, nhấn mạnh vai trò hàng đầu của các quốc gia trong bảo đảm quyền con người; ghi nhận sự tham gia của phụ nữ, vai trò của hợp tác và đoàn kết quốc tế, tôn trọng sự đa dạng, bao trùm... trong thúc đẩy và bảo vệ quyền con người nói chung và trong tham gia công việc của Hội đồng Nhân quyền nói riêng.

Ngày 03/4/2023, Hội đồng Nhân quyền đã thông qua Nghị quyết bằng đồng thuận, với sự tham gia đồng bảo trợ Nghị quyết của 98 nước (tính đến cuối giờ chiều ngày 3/4 giờ Geneva), bao gồm 14 nước đồng tác giả (Việt Nam, Áo, Bangladesh, Bỉ, Bolivia, Brazil, Chile, Costa Rica, Fiji, Ấn Độ, Panama, Romania, Nam Phi và Tây Ban Nha). Đồng thời, có 34 nước thành viên Hội đồng Nhân quyền, cả các nước phương Tây và nhiều nước đang phát triển từ cả 5 nhóm khu vực, trong đó có hầu hết các nước ASEAN [2].

Nghị quyết cũng đề nghị Cao ủy Nhân quyền Liên hợp quốc triển khai chương trình hoạt động kỷ niệm Tuyên ngôn và Tuyên bố nêu trên. Trong đó, có sự kiện cấp cao của Liên hợp quốc về quyền con người vào tháng 12/2023 và có báo cáo về các hoạt động kỷ niệm lên Khóa họp 56 Hội đồng Nhân quyền vào đầu năm tới.

Với nội dung như nêu trên, việc Nghị quyết được thông qua bằng đồng thuận, có sự đồng bảo trợ của 98 nước cho thấy Nghị quyết thể hiện sự quan tâm và ưu tiên chung của các nước và cộng đồng quốc tế, thu hút được sự hưởng ứng, tham gia ủng hộ của đông đảo các nước, được sự đánh giá cao của các bên. Nghị quyết này là một dấu ấn nổi bật của Việt Nam tại Khóa họp đầu tiên trên cương vị thành viên Hội đồng Nhân quyền nhiệm kỳ 2023-2025, thể hiện đóng góp thực chất, trách nhiệm của Việt Nam vào công việc của Hội đồng Nhân quyền.

Đỗ Hồng Thanh

1. Lê Hoàng Anh Tuấn, Đại sứ nhân quyền: Kinh nghiệm của một số quốc gia châu Âu, Tạp chí Cộng sản, Cơ quan Lý luận chính trị của Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, 15/7/2023.

2. TTXVN, Hội đồng Nhân quyền thông qua Nghị quyết do Việt Nam đề xuất, Nhân dân, Cơ quan Trung ương của Đảng Cộng sản Việt Nam, tiếng nói của Đảng, Nhà nước và Nhân dân Việt Nam, 04/4/2023.