Minh họa: Tất Thắng

Việc tổ chức các lễ hội gắn với các sự kiện văn hóa lớn được tỉnh triển khai thực hiện hằng năm đã thu hút lượng lớn khách du lịch đến với Tuyên Quang, đó là: Lễ hội Thành Tuyên - một lễ hội đặc sắc, riêng có, một sản phẩm du lịch độc đáo do chính Nhân dân Tuyên Quang khởi xướng, phát huy và lưu giữ từ nhiều năm nay. Lễ hội Thành Tuyên không chỉ là lễ hội nổi bật ở Tuyên Quang, mà cũng là lễ hội Trung thu nổi tiếng nhất cả nước. Từ năm 2016 đến  năm 2019 (Năm 2020, 2021 vì tình hình dịch bệnh covid -19, lễ hội phải hoãn) tỉnh đã tổ chức Lễ hội Thành Tuyên cấp tỉnh gắn với các sự kiện văn hóa: liên hoan hát then đàn tính; trình diễn di sản văn hóa dân tộc Dao; Trình diễn văn hóa phi vật thể,…đã thu hút lượng lớn du khách trong tỉnh, trong nước và quốc tế đến với Tuyên Quang. Ngoài lễ hội lớn này, còn Lễ hội đền Thượng, đền Hạ, đền Ỷ La thành phố Tuyên Quang, là lễ hội lớn trong năm của người dân thành phố Tuyên Quang. Hàng năm thành phố đều tổ chức Lễ hội rước kiệu Mẫu bắt đầu từ đền Mẫu Ỷ La ra đền Hạ, rồi tiếp đến lễ rước kiệu Mẫu từ đền Thượng qua sông về đền Hạ để cùng hợp tế. Bên cạnh phần lễ là phần hội được diễn ra với rất nhiều các trò chơi như: Đánh tổ tôm, tam cúc, cờ tướng, ô ăn quan, chọi gà, kéo co, hát văn... Đặc biệt là tục “chui qua kiệu Mẫu” vẫn được lưu truyền, gìn giữ với niềm tin thánh Mẫu ban cho sức khỏe, ấm no, hạnh phúc. Trai gái yêu nhau sẽ nên duyên vợ chồng. Thế nên, không chỉ có con trẻ, mà các cụ già 70, 80 tuổi vẫn ngồi xếp hàng chờ chui qua kiệu Mẫu với tràn trề niềm hứng khởi. Còn ở các địa phương trong tỉnh, có các lễ hội dân gian mang đậm bản sắc văn hóa của các dân tộc thiếu số, như: Lễ hội lồng tông của người Tày; Lễ hội nhảy lửa dân tộc Pà Thẻn huyện Lâm Bình; Lễ hội giã cốm ở Côn Lôn (Na Hang; lễ hội Chùa Bảo Ninh Sùng Phúc; Hội chọi dê ở Hàm Yên; Hội thi giã cốm ở Côn Lôn (Na Hang),…là nét sinh hoạt văn hóa truyền thống đặc sắc của đồng bào dân tộc hằng năm được tổ chức đã thu hút đông đảo khách du lịch đến thăm quan và thưởng ngoạn.

Việc xây dựng các tiết mục văn nghệ mang đậm bản sắc của các dân tộc của mỗi địa phương đã trở thành sản phẩm du lịch với nhiều hình thức độc đáo và hấp dẫn biểu diễn phục vụ du khách được tỉnh quan tâm khai thác. Đó là các di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia nổi tiếng như Nghi lễ hát Then là “đặc sản” của dân tộc Tày tỉnh Tuyên Quang. Then là những khúc hát, điệu múa thuộc thể loại dân ca nghi lễ, được sử dụng trong các lễ cúng, cầu mùa, lễ cốm, lễ cấp sắc... do các thầy Then thực hiện. Lễ Cấp sắc, làn điệu dân ca Páo dung của người Dao Tuyên Quang… được những nghệ nhân, diễn viên của các đội văn nghệ địa phương nhào nặn sáng tạo nhiều chi tiết, động tác mới biểu diễn ngay tại nhà văn hóa xã, thôn, nhà sàn của gia đình hoặc nhà hàng, khu du lịch… đã đáp ứng nhu cầu du khách và sinh hoạt văn hóa cộng đồng hiện nay.  

Việc sản xuất, giới thiệu, quảng bá các đồ lưu niệm, hàng thủ công mỹ nghệ để phục vụ khách du lịch hiện nay cũng được xem trọng. Tuy nhiên, theo ngành du lịch thống kê, các địa phương, các khoản chi cho mua sắm hàng hóa của du khách xếp thứ ba, sau chi thuê phòng và ăn uống. Phổ biến hầu hết các sản phẩm đồ lưu niệm còn một số hạn chế như giống nhau, chưa có nhiều sản phẩm mang tính đặc trưng nổi trội, mẫu mã chưa đẹp, còn cồng kềnh chưa phù hợp với nhu cầu mua đồ lưu niệm của du khách. Hiện sản phẩm du lịch chủ yếu là các nhóm sản phẩm đồ uống, thảo dược, nông sản; mặt hàng thủ công mỹ nghệ có tính lưu niệm chưa nhiều. Trên địa bàn tỉnh chỉ có một số ít nghệ nhân chế tác đàn Tính nhưng số lượng còn hạn chế; Khu du lịch sinh thái Na Hang, lượng khách du lịch đến ngày một đông nhưng ở đây chỉ có một số điểm bán chè Shan tuyết, thịt chua, hoa phong lan,… trên địa bàn thị trấn Na Hang.     

Sản phẩm lưu niệm không chỉ làm gia tăng giá trị thặng dư cho ngành du lịch mà còn là một trong những giải pháp quảng bá hình ảnh của tỉnh ra bên ngoài. Vậy nên, việc phát triển quà lưu niệm đặc trưng tại các điểm đến ở địa phương không chỉ làm tăng nguồn thu mà còn góp phần quảng bá quê hương, tạo ấn tượng trong lòng du khách, kích cầu du lịch. Thời gian tới, với sự quan tâm của các cấp, các ngành, vai trò của văn hóa dân gian trong phát triển du lịch như lễ hội, các giá trị di sản văn hóa của các dân tộc, xây dựng, thiết kế sản phẩm du lịch từ chất liệu văn hóa dân gian, tạo ra các đồ lưu niệm, hàng thủ công mỹ nghệ mang được cái hồn của văn hóa dân gian, có nhiều yếu tố đặc sắc, đặc thù cho từng tộc người, từng vùng miền khác nhau nhằm tạo nhiều sản phẩm có chất lượng, độc đáo, mang đậm bản sắc văn hóa văn xứ Tuyên góp phần quan trọng để đưa du lịch của tỉnh phát triển hơn nữa trong xu thế hội nhập và phát triển.

Đặng Thị Quang