Năm 2026 là năm đầu triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia theo giai đoạn mới, trong bối cảnh tổ chức chính quyền địa phương được sắp xếp. Ngay từ đầu năm, tỉnh tập trung kiện toàn cơ chế chỉ đạo, cụ thể hóa các tiêu chí và kế hoạch thực hiện, bảo đảm chương trình được triển khai đồng bộ từ tỉnh đến cơ sở. UBND tỉnh đã thành lập Ban Chỉ đạo thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2030; ban hành tiêu chí xã nông thôn mới, xã nông thôn mới hiện đại, thôn nông thôn mới và Kế hoạch thực hiện các chương trình giai đoạn 2026-2030.

Cùng với hoàn thiện cơ chế, vấn đề nguồn lực được đặc biệt quan tâm. Tổng kế hoạch vốn năm 2025 kéo dài sang năm 2026 là hơn 189,36 tỷ đồng; đến ngày 31/8/2026, vốn đầu tư công đã giải ngân hơn 90,88 tỷ đồng, đạt 54,32%. Tỉnh tiếp tục rà soát, phân bổ, điều chỉnh nguồn vốn; chỉ đạo các chủ đầu tư và UBND các xã, phường đẩy nhanh tiến độ thực hiện, bảo đảm đúng trình tự, thủ tục và mục tiêu đề ra. Việc triển khai cũng được gắn với hướng dẫn, tập huấn và kiểm tra tại cơ sở. Cán bộ thực hiện chương trình ở cấp tỉnh, cấp xã đã tham gia 15 lớp tập huấn trực tuyến về bộ tiêu chí nông thôn mới và các quy định mới giai đoạn 2026-2030. Cùng với đó, tỉnh tổ chức kiểm tra, giám sát việc triển khai và giải ngân tại các xã, kịp thời hướng dẫn, tháo gỡ những khó khăn phát sinh trong quá trình thực hiện.

Thôn Yên Phúc, xã Tùng Bá ra quân vệ sinh, phát dọn đường làng, ngõ xóm xây dựng cảnh quan nông thôn sáng - xanh - sạch - đẹp.

Trong xây dựng nông thôn mới, tỉnh đang chú trọng xác định đúng những việc cần làm ở từng địa phương, thay vì chỉ tập trung vào việc hoàn thành các tiêu chí. Qua rà soát, 117 xã trong toàn tỉnh hiện đạt tổng số 251 tiêu chí, bình quân mỗi xã đạt 2,15 tiêu chí. Kết quả giữa các địa phương còn chênh lệch khá lớn: có xã đã đạt 9 tiêu chí, trong khi 10 xã chưa đạt tiêu chí nào.

Thực tế này cho thấy điều kiện và mức độ hoàn thành nhiệm vụ giữa các địa bàn còn khác nhau, đòi hỏi phải có cách làm phù hợp với từng nơi. Vì vậy, tỉnh tiếp tục rà soát cụ thể từng xã, xác định tiêu chí nào chưa đạt, nguyên nhân từ đâu và cần nguồn lực gì để khắc phục, qua đó ưu tiên đầu tư cho những địa bàn còn khó khăn, từng bước nâng chất lượng xây dựng nông thôn mới. Cùng với hoàn thiện hạ tầng và các tiêu chí, phát triển sinh kế được xác định là nội dung quan trọng để tạo chuyển biến lâu dài ở nông thôn. Các địa phương được định hướng khai thác lợi thế về ngành nghề, làng nghề, dịch vụ nông thôn, du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái, du lịch nông nghiệp và các sản phẩm đặc trưng. Qua đó, xây dựng nông thôn mới không tách rời phát triển kinh tế mà hướng tới mở rộng cơ hội việc làm, tăng thu nhập ngay tại địa bàn.

Ở góc độ giảm nghèo, việc xác định đúng đối tượng và đúng nhu cầu là cơ sở để chính sách đến đúng người. Tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 356/KH-UBND ngày 12/9/2026 về rà soát, công nhận hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ thoát nghèo và hộ làm nông, lâm, ngư nghiệp có mức sống trung bình năm 2026 và giai đoạn 2027-2030; đồng thời tổ chức tập huấn về chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2026-2030 cho đội ngũ trực tiếp thực hiện. Từ rà soát hộ nghèo đến bố trí nguồn lực, cách làm được đặt theo hướng sát từng nhóm đối tượng, từng địa bàn. Mục tiêu không chỉ là hỗ trợ trước mắt mà quan trọng hơn là tạo điều kiện để người dân có sinh kế ổn định, từng bước nâng cao khả năng tự chủ về thu nhập và hạn chế nguy cơ tái nghèo.

Xã Đồng Yên trao Trâu giống hỗ trợ hộ nghèo

Cùng với nguồn lực từ các chương trình, tỉnh cũng huy động thêm sự tham gia của các tổ chức xã hội để hỗ trợ người dân. Tỉnh phối hợp với Tổ chức Latter-day Saint Charities hoàn thiện thủ tục chuyển kinh phí hỗ trợ đợt 2 cho 120 hộ gia đình thuộc Dự án “Hỗ trợ kinh phí xây dựng nhà ở cho người dân tỉnh Tuyên Quang”, với tổng kinh phí 144 triệu đồng. Những nguồn hỗ trợ cụ thể góp phần giúp các hộ còn khó khăn có thêm điều kiện ổn định cuộc sống.

Những kết quả bước đầu cho thấy các chương trình mục tiêu quốc gia tại Tuyên Quang đang từng bước được cụ thể hóa bằng những nhiệm vụ cụ thể, gắn với nguồn lực và trách nhiệm của từng cấp, từng ngành. Hệ thống cơ chế, tiêu chí và kế hoạch thực hiện giai đoạn 2026-2030 từng bước được hoàn thiện; cán bộ cơ sở được cập nhật quy định mới; nguồn vốn được rà soát, phân bổ; các nhiệm vụ về xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo và phát triển nông thôn được triển khai đồng thời. 

Để tiếp tục nâng cao hiệu quả các chương trình, tỉnh xác định trước hết cần rà soát thực chất từng địa bàn, từng tiêu chí và từng nhiệm vụ, nhất là những nơi còn khó khăn, tiêu chí chưa đạt hoặc tiến độ thực hiện còn chậm; từ đó xác định rõ nguyên nhân, nhu cầu và nguồn lực cần thiết để có giải pháp phù hợp. Cùng với đó, cần đẩy nhanh tiến độ giải ngân, nhưng phải bảo đảm đúng quy định, đúng đối tượng, tập trung vào những nhiệm vụ thiết thực và sử dụng hiệu quả nguồn lực được giao. Trong giảm nghèo, việc xác định đúng hộ nghèo, hộ cận nghèo cần gắn với các giải pháp tạo sinh kế, việc làm và nâng cao thu nhập; chú trọng phát triển ngành nghề nông thôn, dịch vụ, du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái, sản phẩm nông nghiệp và các mô hình kinh tế phù hợp với lợi thế từng địa phương, tạo thêm cơ hội để người dân vươn lên ngay trên quê hương mình. Một trong những nội dung cần tiếp tục đẩy mạnh đó là nâng cao chất lượng đội ngũ trực tiếp triển khai chương trình ở cơ sở; gắn tập huấn, hướng dẫn, kiểm tra với từng nhiệm vụ cụ thể, giúp cán bộ nắm chắc quy định, kịp thời tháo gỡ khó khăn và đưa chính sách đến đúng đối tượng.

Xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo và phát triển nông thôn trước hết phải tạo ra những thay đổi thiết thực trong cuộc sống của người dân. Đó là có việc làm, có sinh kế ổn định, thu nhập từng bước được nâng lên, hạ tầng thiết yếu được cải thiện và cuộc sống ngày càng tốt hơn. Vì vậy, từ tỉnh đến cơ sở, việc triển khai các chương trình phải sát thực tế, đúng địa bàn, đúng đối tượng, tập trung nguồn lực vào những việc người dân đang cần. Khi chính sách đến đúng nơi, nguồn lực được sử dụng đúng mục đích và người dân thực sự được hưởng lợi, hiệu quả của chương trình sẽ được thể hiện rõ nhất trong đời sống hằng ngày.

Đó cũng là yêu cầu xuyên suốt trong quá trình xây dựng nông thôn mới ở Tuyên Quang: không chạy theo thành tích, không dàn trải nguồn lực, mà tập trung làm đúng việc, đúng địa bàn, đúng đối tượng và làm đến nơi đến chốn những việc thiết thực với người dân. Mỗi công trình được đầu tư, mỗi mô hình sinh kế được hình thành, mỗi hộ nghèo có thêm cơ hội vươn lên đều góp phần làm cho nông thôn thay đổi theo hướng bền vững hơn. Khi người dân có việc làm, có thu nhập, cuộc sống ngày càng ổn định và tốt hơn, đó chính là thước đo rõ nhất của hiệu quả xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo và phát triển.

Hoàng Quân