Tuyên Quang là vùng đất giàu truyền thống lịch sử, văn hóa, nơi diễn ra những sự kiện trọng đại, quyết định vận mệnh của dân tộc. Trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945 và cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đây là nơi Trung ương Đảng và Bác Hồ đã ở, làm việc, lãnh đạo cách mạng Việt Nam. Tuyên Quang còn là nơi ghi dấu quá trình đấu tranh bảo vệ biên giới, đặc biệt tại mặt trận Vị Xuyên - chiến trường ác liệt nhất, nơi tinh thần “Sống bám đá đánh giặc, chết hóa đá bất tử” của người lính mãi được gìn giữ, tiếp thêm nguồn sức mạnh cho các thế hệ sau.
Lán Nà Nưa - nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh ở và làm việc từ cuối tháng 5/1945 đến ngày 22/8/1945 để chuẩn bị và lãnh đạo cuộc Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945
Với trên 700 di tích lịch sử, văn hóa và danh lam thắng cảnh, Tuyên Quang được ví như "bảo tàng cách mạng" của cả nước, trong đó có những di tích nổi tiếng và có giá trị lịch sử to lớn như Lán Nà Nưa, đình Tân Trào, lán Hang Bòng, Lập Binh - Bình Yên, Khuôn Điển - Kim Quan, Kim Bình, Căng Bắc Mê, điểm cao 468, cột cờ Lũng Cú... không chỉ là những chứng tích vật thể mà còn là kho tư liệu vô giá của lịch sử Đảng, đặc biệt Khu di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt Tân Trào "nằm trong hệ thống di tích lịch sử cách mạng quan trọng bậc nhất của lịch sử dân tộc Việt Nam trong thế kỷ 20". Đây chính là những "địa chỉ đỏ" đặc biệt quan trọng trong công tác giáo dục truyền thống cách mạng, là điểm hẹn về nguồn của các thế hệ người Việt Nam.
Phát huy thế mạnh của vùng đất giàu truyền thống cách mạng, vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng về giáo dục lịch sử, trong quá trình lãnh đạo, Đảng bộ tỉnh thường xuyên quan tâm việc phát huy các giá trị di tích lịch sử trong việc giáo dục truyền thống cách mạng, xác định đây là nhiệm vụ quan trọng nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả của công tác tư tưởng trong tình hình mới, góp phần phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.
Ngành tuyên giáo và dân vận đã tích cực tham mưu cấp ủy cùng cấp ban hành nhiều văn bản để chỉ đạo công tác giáo dục lịch sử, trong đó nổi bật là Đề án 06-ĐA/TU, ngày 31/5/2022 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về đổi mới, nâng cao chất lượng tuyên truyền, giáo dục truyền thống cách mạng trên địa bàn tỉnh, giai đoạn 2022 - 2025. Qua đó nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên và nhân dân, của cả hệ thống chính trị trong việc giữ gìn và phát huy các giá trị di tích, truyền thống cách lịch sử, văn hóa. Trong những năm qua, Tuyên Quang là một trong những tỉnh đứng đầu cả nước về hoàn thành các ấn phẩm lịch sử Đảng bộ, tính đến thời điểm hiện nay trên địa bàn tỉnh đã phát hành hàng trăm ấn phẩm lịch sử, truyền thống, kỷ yếu, trong đó có nhiều ấn phẩm chuyên khảo giới thiệu về các di tích lịch sử đã được nghiên cứu, xuất bản, như: Lịch sử Khu căn cứ cách mạng Tân Trào (1941-1954); Khu di tích quốc gia đặc biệt Tân Trào; Bác Hồ với Tuyên Quang; Tân Trào toàn cảnh; Tuyên Quang - Thủ đô Khu giải phóng; Tuyên Quang trong chiến dịch Việt Bắc - Thu đông năm 1947; Tuyên Quang trong Cách mạng Tháng Tám và Cách mạng Tháng Tám với công cuộc đổi mới đất nước; Di tích lịch sử - lưu niệm về Chủ tịch Hồ Chí Minh; Đại hội II tại Tuyên Quang - Thủ đô kháng chiến; Hoạt động cách mạng và những đóng góp của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, lãnh đạo tiền bối tiêu biểu của cách mạng trong thời gian hoạt động tại Tuyên Quang; Mặt trận Vị Xuyên (1979-1989) Đông Sông Lô; Chinh chiến trên vùng núi đá tai mèo; Đất và người Hà Giang... Các ấn phẩm đã xuất bản đảm bảo về chất lượng nội dung, hình thức, là tài liệu giáo dục quan trọng, có tác dụng tích cực trong việc giáo dục truyền thống cho cán bộ, đảng viên, đoàn viên, hội viên và nhân dân các dân tộc trong tỉnh.
Di tích lịch sử Căng Bắc Mê, địa chỉ đỏ trong giáo dục truyền thống cách mạng
Mỗi năm, các trường học trên địa bàn tỉnh đã tổ chức hàng trăm buổi học tập tại bảo tàng, các điểm di tích lịch sử trên địa bàn tỉnh, tổ chức các hoạt động về nguồn, đến với “địa chỉ đỏ”, kết nạp Đoàn - Hội - Đội tại các khu di tích lịch sử cách mạng trên địa bàn tỉnh. Các trường học đã phối hợp với Hội Cựu chiến binh tổ chức nhiều buổi nói chuyện truyền thống tại các điểm di tích cách mạng, xây dựng trang fanpage, trang web, video giới thiệu về điểm di tích lịch sử; tổ chức các cuộc thi với chủ đề tìm hiểu về lịch sử phát triển của tỉnh, về Đảng, Bác Hồ, về di tích lịch sử của tỉnh như: “Bác Hồ với Tuyên Quang, Thủ đô khu giải phóng, Thủ đô kháng chiến”,“Tìm hiểu di tích trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang”, “Tự hào Tuyên Quang”… Tại Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Tân Trào, Khu di tích quốc gia đặc biệt Kim Bình đã trở thành địa chỉ đỏ của cả nước, hàng năm đón hàng ngàn lượt sinh viên, học sinh thuộc các Trường Đại học, Cao đẳng, phổ thông tham gia hành trình về nguồn,… Qua đó, tác động đến nhận thức, tình cảm, niềm hứng thú, say mê trong tìm hiểu lịch sử, khơi dậy trong học viên, sinh viên, học sinh lòng tự hào về truyền thống quê hương và có ý thức giữ gìn, bảo vệ, phát huy giá trị di tích lịch sử, văn hóa.
Các cấp, các ngành tích cực tham mưu cấp ủy tổ chức kỷ niệm các ngày lễ lớn, qua đó làm nổi bật vị thế của tỉnh Tuyên Quang trong chiều dài phát triển lịch sử của dân tộc và giá trị các di tích lịch sử tại Tuyên Quang: Tổ chức kỷ niệm 190 năm Ngày thành lập tỉnh (04/11/1831 - 04/11/2021); kỷ niệm 90 năm ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (03/02/1930 - 03/02/2020) và 80 năm ngày thành Chi bộ Mỏ than (20/3/1940 - 20/3/2020); kỷ niệm 75 năm Ngày Bác Hồ trở lại Tuyên Quang lãnh đạo toàn quốc kháng chiến (02/4/1947-02/4/2022)… Tổ chức trưng bày, giới thiệu sách, báo, tư liệu về cuộc đời và sự nghiệp các đồng chí lãnh đạo chủ chốt của Đảng; triển lãm sách, báo, tư liệu về cuộc đời và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh; xây dựng phóng sự tài liệu tái hiện lịch sử “Thủ đô Khu giải phóng, Thủ đô kháng chiến”… qua đó, giúp cán bộ, đảng viên và thế hệ trẻ hiểu sâu sắc về các giá trị di tích lịch sử góp phần vào giáo dục lịch sử Đảng, lịch sử đảng bộ địa phương, từ đó khơi dậy tinh thần yêu nước, lòng tin vào sự lãnh đạo của Đảng.
Thông qua việc tuyên truyền, giới thiệu quảng bá các di tích lịch sử trên địa bàn tỉnh đã góp phần quan trọng trong việc nâng cao nhận thức, giáo dục truyền thống cách mạng, củng cố niềm tin và tự hào về lịch sử vẻ vang của Đảng, của dân tộc, bồi dưỡng tinh thần yêu nước cho cán bộ, đảng viên, nhân dân, nhất là thế hệ trẻ, đồng thời bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng, tạo động lực trong phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, còn một số tồn tại, hạn chế như: Một bộ phận không nhỏ thanh thiếu niên vẫn còn ít hiểu biết về các giá trị di tích lịch sử trên địa bàn tỉnh; hình thức tuyên truyền, giới thiệu đôi khi chưa phong phú, chủ yếu mới chỉ tập trung vào các đợt cao điểm hoặc ngày lễ lớn mà chưa duy trì được tính thường xuyên. Đặc biệt, trong bối cảnh bùng nổ thông tin hiện nay, các tài liệu giáo dục truyền thống phải đối mặt với sự cạnh tranh về tính hấp dẫn so với các nội dung trên mạng xã hội...
Để tiếp tục phát huy hiệu quả các giá trị di tích lịch sử trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang, góp phần quan trọng vào việc tuyên truyền, giáo dục truyền thống cách mạng, trong thời gian tới cần thực hiện một số giải pháp, cụ thể:
Thứ nhất, Xây dựng và ban hành những quy định, cơ chế, chính sách mang tính đặc thù nhằm tăng cường đầu tư cho công tác bảo tồn và phát huy các giá trị di tích. Những cơ chế này được xây dựng trên cơ sở Luật Di sản văn hóa, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Di sản văn hóa kết hợp với điều kiện thực tiễn tại các di tích. Xây dựng cơ chế nhằm huy động nguồn lực để đầu tư cho bao vệ, phát huy các di tích. Tập trung đầu tư xây dựng và thực hiện quy hoạch tổng thể bảo tồn và phát huy giá trị di tích. Gắn bảo tồn và phát huy giá trị các di tích trên cơ sở phát triển du lịch về nguồn, du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và tăng cường liên hệ vùng văn hóa trong bảo tồn và phát huy các giá trị di tích.
Hai là, đẩy mạnh việc quảng bá, giới thiệu về các khu di tích trên các phương tiện thông tin đại chúng. Thường xuyên tổ chức các hoạt động về nguồn, đến với các địa danh lịch sử, các hoạt động đề ơn đáp nghĩa, chăm sóc, tôn tạo và phát huy các khu di tích lịch sử. Đối với Tổ chức Đoàn thanh niên, các cơ sở giáo dục cần hướng thế hệ trẻ tham gia tổ chức các hoạt động tham quan, các cuộc thi tìm hiểu về di tích lịch sử cách mạng, cuộc thi hướng dẫn viên tại các khu di tích... qua đó thu hút thế trẻ hiểu sâu sắc về các di tích lịch sử, từ đó có trách nhiệm trong công tác gìn giữ, bảo tổn và phát huy giá trị của các di tích lịch sử.
Ba là, Các cơ quan truyền thông và các cấp, các ngành cần xây dựng chương trình giáo dục lịch sử truyền thống gắn liền với giới thiệu về các điểm, khu di tích lịch sử trên địa bàn tỉnh. Khuyến khích các trang mạng xã hội mở các chuyên mục, diễn đàn: “Tìm hiều lịch sử cách mạng”, “Câu chuyện lịch sử cách mạng”, “Đất và Người Tuyên Quang”, “Tuyên Quang xưa và nay”... nhằm thu hút các nhà nghiên cứu và ham mê lịch sử chân chính, trong đó có các tầng lớp thanh niên; đồng thời đấu tranh với những thông tin xuyên tạc lịch sử Đảng, lịch sử cách mạng.
Bốn là, biên soạn, biên tập tài liệu tuyên truyền bằng hình sử dụng mã hóa QR code cho các ấn phẩm, infographic đăng tải trên hệ thống trang thông tin điện tử, mạng intenet, mạng xã hội, sử dụng hệ thống truyền thanh không dây...; qua đó, giúp cán bộ, đảng viên và thế hệ trẻ hiểu sâu sắc về các giá trị di tích lịch sử góp phần vào giáo dục lịch sử Đảng, lịch sử đảng bộ địa phương, từ đó khơi dậy tinh thần yêu nước, lòng tin vào sự lãnh đạo của Đảng.
Năm là, Quan tâm đầu tư kinh phí, hoàn thiện công trình giao thông, tuyến kết nối các khu di tích, điểm du lịch; đầu tư kinh phí phục vụ công tác sư tầm, bảo quản, trưng bày và tổ chức các hoạt động bảo tàng; đảm bảo các yêu tố kỹ thuật cho việc bảo quản, trưng bày hiện vật. Tổ chức các hoạt động trình diễn nghệ thuật, ẩm thực, trò chơi dân gian... gắn với việc bảo tồn, phát huy giá trị di tích lịch sử.
Mỗi di tích lịch sử luôn chứa đựng trong mình những nguồn tư liệu lịch sử quý giá và giá trị nhân văn sâu sắc. Do đó, việc gìn giữ, tôn tạo và phát huy giá trị các di tích lịch sử cách mạng thể hiện truyền thống “uống nước nhớ nguồn”, là hoạt động thiết thực nhằm giữ gìn và làm phong phú kho tàng di sản văn hóa dân tộc.
Đức Nguyễn