Trong những năm qua, các cấp ủy, chính quyền đã luôn quan tâm xây dựng, phát triển văn hóa, con người Tuyên Quang. Môi trường văn hóa được cải thiện; thiết chế văn hóa từ tỉnh đến cơ sở được đầu tư; công tác quản lý, bảo tồn văn hóa và phát huy các giá trị văn hóa được tăng cường. Hiện nay, tỉnh Tuyên Quang có 794 di tích lịch sử - văn hóa và danh lam thắng cảnh, trong đó có 215 di tích được xếp hạng quốc gia, 308 di tích được xếp hạng cấp tỉnh. Đặc biệt, có 03 di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh được Thủ tướng Chính phủ xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt gồm: Khu di tích lịch sử Tân Trào; di tích Địa điểm tổ chức Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng tại xã Kim Bình; danh lam thắng cảnh Khu bảo tồn thiên nhiên Na Hang - Lâm Bình và 04 bảo vật quốc gia: bia chùa Bảo Ninh Sùng Phúc; Bia chùa Sùng Khánh; chuông chùa Bình Lâm; đôi trống đồng Lô Lô. Toàn tỉnh có 871 di sản văn hóa phi vật thể được kiểm kê, trong đó có 53 di sản văn hóa phi vật thể được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia; có 135 lễ hội, trong đó có 113 lễ hội truyền thống được duy trì và tổ chức quy mô, bài bản. Đặc biệt Cao nguyên đá Đồng Văn được UNESCO công nhận là Công viên địa chất toàn cầu và nghi lễ "Thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái ở Việt Nam" được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
Cảnh quan thiên nhiên đặc sắc của bản Phùng, xã Bản Máy, tỉnh Tuyên Quang
Để thực hiện mục tiêu phát triển các ngành công nghiệp văn hóa theo hướng bền vững, tỉnh đã xác định phát triển các ngành công nghiệp văn hóa trên địa bàn có trọng tâm, trọng điểm theo hướng khai thác hiệu quả hệ thống di sản văn hóa, lịch sử cách mạng, bản sắc văn hóa các dân tộc và cảnh quan thiên nhiên đặc sắc của tỉnh; gắn phát triển văn hóa với du lịch, sáng tạo, chuyển đổi số và kinh tế dịch vụ, từng bước hình thành hệ sinh thái công nghiệp văn hóa đặc trưng của tỉnh.
Kế hoạch phát triển các ngành công nghiệp văn hóa trên địa bàn tỉnh đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã đề ra một số nhiệm vụ, giải pháp chung về truyền thông nâng cao nhận thức, hoàn thiện cơ chế, phát triển nguồn nhân lực phát triển hạ tầng, ứng dụng công nghệ, phát triển thị trường, mở rộng hợp tác quốc tế, tăng cường bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ và các nhiệm vụ giải pháp trọng tâm để phát triển bốn nhóm công nghiệp văn hóa có nhiều lợi thế gồm: du lịch văn hóa; nghệ thuật biểu diễn; điện ảnh; thủ công mỹ nghệ và các sản phẩm OCOP mang giá trị văn hóa.
Giải pháp phát triển lĩnh vực du lịch văn hóa
Đẩy mạnh tuyên truyền và triển khai thực hiện có hiệu quả Nghị quyết số 92-NQ/TU ngày 13/5/2026 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2050; Quyết định số 1471/QĐ-UBND ngày 13/6/2026 về việc phê duyệt Đề án phát triển du lịch tỉnh Tuyên Quang đến năm 2030, tầm nhìn 2050; Nghị quyết số 23/2026/NQ-HĐND ngày 27/5/2026 của Hội đồng nhân dân tỉnh Quy định một số chính sách hỗ trợ phát triển du lịch trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026-2030.
Xây dựng và triển khai các cơ chế, chính sách ưu đãi về đầu tư, đất đai, thuế và tiếp cận nguồn vốn theo quy định nhằm khuyến khích doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân đầu tư vào lĩnh vực công nghiệp văn hóa và các ngành dịch vụ văn hóa liên quan; khuyến khích các mô hình hợp tác công - tư trong đầu tư hạ tầng. Phát triển nguồn nhân lực cho lĩnh vực du lịch bằng việc hợp tác với các trường đại học và các cơ sở đào tạo chuyên ngành văn hóa, du lịch, truyền thông; từng bước hình thành đội ngũ nhân lực có năng lực quản lý và tổ chức phát triển ngành du lịch.
Tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong lĩnh vực du lịch để quảng bá, thuyết minh, quản lý điểm đến và trải nghiệm du lịch; nghiên cứu xây dựng các bảo tàng ảo, ứng dụng công nghệ trong việc tái hiện và thương mại hóa di sản tại Bảo tàng tỉnh, Bảo tàng ATK Tân Trào...
Giải pháp phát triển lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn
Xây dựng và phát triển không gian sáng tạo văn hóa - nghệ thuật, trải nghiệm, gồm: Không gian sáng tạo văn hóa lịch sử cách mạng Tân Trào gắn với giáo dục truyền thống, du lịch về nguồn và trải nghiệm lịch sử với các hạng mục: Sân khấu thực cảnh lịch sử (trình diễn tái hiện sự kiện Quốc dân Đại hội Tân Trào; tái hiện khoảng thời gian Bác Hồ ở Lán Nà Nưa; chương trình nghệ thuật "Thủ đô kháng chiến"); trung tâm sáng tạo nội dung lịch sử (quay phim tài liệu, phim hoạt hình lịch sử, VR trải nghiệm kháng chiến); không gian sáng tác nghệ thuật (trại sáng tác văn học nghệ thuật, triển lãm mỹ thuật lịch sử). Không gian sáng tạo văn hóa lễ hội - nghệ thuật Thành Tuyên. Không gian sáng tạo văn hóa miền Cao nguyên đá Đồng Văn.
Xây dựng sân khấu thực cảnh, nhạc nước, ánh sáng Hồ Tân Quang, phường Minh Xuân gắn với mô hình phát triển kinh tế đêm. Hoàn thiện xây dựng các trung tâm diễn xướng, trình diễn di sản văn hóa phục vụ khách du lịch tại xã Tân Trịnh, Khâu Vai. Đăng cai tổ chức các sự kiện văn hóa, nghệ thuật, thể thao và du lịch quy mô khu vực và quốc gia. Xây dựng các đội văn hóa, nghệ thuật biểu diễn nghệ thuật tại các làng văn hóa du lịch, các điểm du lịch biểu diễn phục vụ Nhân dân, du khách.
Phát triển lĩnh vực điện ảnh
Thu hút nhà đầu tư, đạo diễn đến lựa chọn bối cảnh quay phim tại Tuyên Quang; thu hút đầu tư xây dựng phim trường, xây dựng rạp chiếu phim và các không gian trình chiếu phù hợp nhằm đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa của Nhân dân.
Hằng năm tổ chức chương trình "Điện ảnh - kết nối di sản và du lịch Xứ Tuyên" nhằm thu hút các doanh nghiệp, nhà sản xuất. Tại các khu vực có điều kiện thuận lợi, cảnh quan đặc sắc như Hồ Bản Cài; cảnh quan tại xã Thượng Lâm; vùng cao nguyên đá Đồng Văn... hình thành mô hình kết hợp giữa điện ảnh, du lịch trải nghiệm và dịch vụ sáng tạo với hoạt động phim trường.
Khuyến khích sản xuất phim ngắn, phim tài liệu, phim quảng bá du lịch và các sản phẩm nghe nhìn khai thác giá trị lịch sử cách mạng, bản sắc văn hóa các dân tộc, danh lam thắng cảnh và đời sống xã hội trên địa bàn tỉnh; đẩy mạnh phát hành trên truyền hình, nền tảng số và các kênh truyền thông hiện đại.
Phát triển lĩnh vực thủ công mỹ nghệ và thiết kế sáng tạo
Phát triển thủ công mỹ nghệ và thiết kế sáng tạo trở thành lĩnh vực có giá trị gia tăng cao trong các ngành công nghiệp văn hóa của tỉnh, gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc, phát triển du lịch và mở rộng thị trường tiêu thụ. Hỗ trợ phát triển 05 làng nghề: Nghề dệt lanh - thổ cẩm; nghề chế tác nhạc cụ; nghề chạm bạc kim hoàn; nghề mây - tre - mộc thủ công; nghề chế biến đặc sản, ẩm thực dân tộc. Phát triển dòng quà tặng lưu niệm, thời trang, nội thất và sản phẩm sáng tạo đương đại.
Một số sản phẩm thủ công mỹ nghệ của đồng bào dân tộc Pà Thẻn, xã Tân Trịnh, tỉnh Tuyên Quang.
Tăng cường xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường tiêu thụ thông qua hội chợ, triển lãm... Đẩy mạnh quảng bá sản phẩm thiết kế sáng tạo trên các nền tảng số, gắn với du lịch, lễ hội và sự kiện văn hóa.
Với các giải pháp đồng bộ, khả thi đề ra tại Kế hoạch phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang, các lĩnh vực thuộc công nghiệp văn hóa của tỉnh Tuyên Quang đặt mục tiêu phát triển theo hướng bền vững, đến năm 2030, doanh thu của các ngành công nghiệp văn hóa sẽ đóng góp ít nhất 5% GRDP của tỉnh. Góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030; Chương trình hành động số 60-CT/TU ngày 27/5/2026 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hoá Việt Nam.
Hoàng Mai.