Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang ngày càng khẳng định vai trò là động lực quan trọng thúc đẩy phát triển nhanh và bền vững. Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị đã xác định đây là một trong những đột phá chiến lược để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, phát triển kinh tế số, xã hội số và xây dựng nền hành chính hiện đại.

Nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai các chương trình, dự án trong lĩnh vực này, Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành văn bản hướng dẫn tạm thời về tiêu chí, quy trình đối với việc đầu tư, chi ngân sách nhà nước cho các dự án khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Hướng dẫn đã làm rõ tiêu chí phân loại dự án, quy trình thực hiện, cơ chế quản lý, sử dụng và quyết toán nguồn vốn đầu tư, góp phần tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình tổ chức thực hiện tại các bộ, ngành, địa phương.

Theo hướng dẫn, các dự án khoa học, công nghệ tập trung vào đầu tư cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ nghiên cứu, ứng dụng, phát triển công nghệ; các dự án đổi mới sáng tạo tập trung xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo và chuyển giao công nghệ; các dự án chuyển đổi số hướng tới phát triển hạ tầng số, nền tảng số, cơ sở dữ liệu, trung tâm dữ liệu, bảo đảm an toàn thông tin và thúc đẩy ứng dụng công nghệ số trong hoạt động quản lý, điều hành.

Đoàn kiểm tra của sở KH&CN kiểm tra hệ thống xử lý thông tin tích hợp trên nền tảng kết nối IoT để giám sát chất lượng nước nuôi trồng thủy sản tại HTX Thủy sản Làng Chài, xã Nà Hang

Hướng dẫn cũng xác định rõ các tiêu chí phân loại dự án đầu tư theo ba nhóm lĩnh vực trọng tâm gồm khoa học, công nghệ; đổi mới sáng tạo; và chuyển đổi số: (1) Đối với lĩnh vực khoa học, công nghệ, các dự án tập trung đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất, Cơ sở dữ liệu, trang thiết bị, công nghệ phục vụ mục tiêu phát triển khoa học, công nghệ, thí nghiệm, thực nghiệm, phân tích, kiểm định, kiểm nghiệm, nghiên cứu và phát triển, trung tâm nghiên cứu và phát triển; tiêu chuẩn - đo lường - chất lượng; hỗ trợ phát triển công nghiệp, khu công nghệ cao, khu nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản ứng dụng công nghệ cao; bảo tàng chuyên ngành, năng lượng nguyên tử, năng lượng hạt nhân và các loại hình năng lượng mới, an toàn bức xạ và hạt nhân, thông tin và thống kê khoa học và công nghệ, thiết kế chuyên dụng trong lĩnh vực khoa học tự nhiên và kỹ thuật, vi mạch bán dẫn, trí tuệ nhân tạo. (2) Đối với lĩnh vực đổi mới sáng tạo, các dự án hướng đến xây dựng cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất, cơ sở dữ liệu, trang thiết bị, công nghệ phục vụ mục tiêu đổi mới sáng tạo, sở hữu trí tuệ, ứng dụng và chuyển giao công nghệ; trung tâm đổi mới sáng tạo; hỗ trợ đổi mới sáng tạo, hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo; trung tâm đổi mới sáng tạo; cụm đổi mới sáng tạo; tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo; trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo. (3) Đối với lĩnh vực chuyển đổi số, trọng tâm là đầu tư tư xây dựng, phát triển cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất, cơ sở dữ liệu, trang thiết bị, công nghệ phục vụ mục tiêu chuyển đổi số; ứng dụng công nghệ thông tin, hạ tầng số, nền tảng số, các hệ thống thông tin, phần cứng, phần mềm ứng dụng, dịch vụ dùng chung, thuê dịch vụ công nghệ thông tin phục vụ chuyển đổi số; phát triển, hạ tầng công nghệ thông tin kết nối quốc tế; an toàn thông tin, an ninh mạng; vi mạch bán dẫn; trí tuệ nhân tạo phục vụ chuyển đổi số; hạ tầng ứng dụng công nghệ thông tin và trung tâm dữ liệu trong các cơ quan Đảng, Nhà nước; hạ tầng ứng dụng công nghệ thông tin và trung tâm dữ liệu của mạng viễn thông dùng riêng, mạng điện báo Hệ đặc biệt phục vụ các cơ quan Đảng, Nhà nước, mạng truyền số liệu chuyên dùng phục vụ các cơ quan Đảng, Nhà nước, mạng điện thoại Hệ đặc biệt phục vụ cơ quan Đảng, Nhà nước.

Hướng dẫn của Bộ Khoa học và Công nghệ cũng làm rõ nguyên tắc xử lý đối với các dự án chuyển tiếp và các dự án có tính chất giao thoa giữa nhiều lĩnh vực. Theo đó, các dự án chuyển tiếp từ giai đoạn 2021 - 2025 tiếp tục được thực hiện theo lĩnh vực đã được xác định trước đây; riêng các dự án thuộc lĩnh vực công nghệ thông tin sẽ được chuyển sang nhóm dự án chuyển đổi số trong giai đoạn 2026 - 2030. Đối với các dự án có nội dung liên quan đồng thời đến khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, cơ quan chủ quản sẽ căn cứ vào mục tiêu chính của dự án để xác định lĩnh vực phù hợp.

Đối với tỉnh Tuyên Quang, việc ban hành hướng dẫn mới có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh toàn tỉnh đang tập trung triển khai các nhiệm vụ thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị. Những năm qua, Tỉnh ủy, HĐND tỉnh, UBND tỉnh đã quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo đẩy mạnh phát triển khoa học công nghệ và chuyển đổi số. Hạ tầng viễn thông, hạ tầng số tiếp tục được đầu tư mở rộng; nhiều cơ sở dữ liệu chuyên ngành được hình thành; các dịch vụ công trực tuyến ngày càng được nâng cao chất lượng; việc ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động của các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp và đời sống Nhân dân ngày càng phổ biến.

Đoàn thanh niên tỉnh Tuyên Quang tham quan các mô hình phát triển chất lượng cao, trí tuệ nhân tạo tại Công ty TNHH tập đoàn Liugong Quảng Tây, Trung tâm Hợp tác ứng dụng trí tuệ nhân tạo Trung Quốc-ASEAN

Từ những định hướng và tiêu chí mới, các sở, ban, ngành, địa phương cần chủ động rà soát, đánh giá nhu cầu thực tiễn để xây dựng danh mục các chương trình, dự án phù hợp với mục tiêu phát triển của tỉnh. Việc lựa chọn dự án cần bảo đảm tính thiết thực, khả thi, hiệu quả, có khả năng tạo ra tác động lan tỏa lớn, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng suất lao động, chất lượng quản trị và chất lượng cuộc sống của người dân.

Để các cơ chế, chính sách mới nhanh chóng đi vào cuộc sống, công tác tuyên truyền cần được triển khai đồng bộ, thường xuyên và sâu rộng. Các cấp ủy, tổ chức đảng, cơ quan, đơn vị cần tiếp tục quán triệt sâu sắc các quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đưa nội dung này vào chương trình công tác, kế hoạch tuyên truyền hằng năm; phát huy vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu trong ứng dụng công nghệ số và đổi mới phương thức lãnh đạo, điều hành.

Ban Tuyên giáo và Dân vận các Đảng ủy trực thuộc Tỉnh ủy cần chủ động tham mưu cấp ủy định hướng nội dung tuyên truyền bám sát các chủ trương của Trung ương, của tỉnh và hướng dẫn của Bộ Khoa học và Công nghệ; tập trung làm rõ ý nghĩa, lợi ích thiết thực của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đối với phát triển kinh tế - xã hội, cải cách hành chính, nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp. Đồng thời tăng cường nắm bắt dư luận xã hội, kịp thời phát hiện những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai để tham mưu giải quyết hiệu quả.

Các cơ quan báo chí, truyền thông cần mở rộng các chuyên trang, chuyên mục, tăng cường tin, bài phản ánh những mô hình hay, cách làm hiệu quả, các sáng kiến đổi mới sáng tạo và những kết quả nổi bật trong chuyển đổi số; góp phần lan tỏa tinh thần đổi mới, khát vọng phát triển và tạo sự đồng thuận trong xã hội. Đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên các cấp cần tích cực đưa nội dung này vào sinh hoạt chi bộ, sinh hoạt đoàn thể, hội nghị báo cáo viên và các hoạt động thông tin cơ sở để tạo sự thống nhất về nhận thức và hành động trong toàn xã hội.

Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là xu thế tất yếu và là yêu cầu khách quan của quá trình phát triển. Việc triển khai hiệu quả các cơ chế, chính sách đầu tư mới không chỉ góp phần khơi thông nguồn lực, nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước mà còn tạo động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế số, xã hội số và chính quyền số. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để Tuyên Quang nâng cao năng lực cạnh tranh, thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng tỉnh phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.

Hải Đăng