Việc sắp xếp thôn, tổ dân phố được xác định là yêu cầu khách quan xuất phát từ thực tiễn phát triển và yêu cầu đổi mới hệ thống chính trị. Trong nhiều năm qua, cùng với quá trình phát triển kinh tế - xã hội, một số thôn, tổ dân phố trên địa bàn tỉnh có quy mô dân số nhỏ, địa bàn phân tán, chưa đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn theo quy định, dẫn đến khó khăn trong công tác quản lý, điều hành và tổ chức thực hiện nhiệm vụ ở cơ sở. Tình trạng nhiều đầu mối quản lý cũng làm phân tán nguồn lực, ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị và chất lượng phục vụ Nhân dân.

Đồng chí Bí thư Tỉnh ủy Hầu A Lềnh nhấn mạnh, đây là nhiệm vụ quan trọng, chủ trương mới, nhiệm vụ mới, đòi hỏi sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị. Việc sắp xếp, tổ chức thôn, tổ dân phố đảm bảo đặt dưới sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp, toàn diện của cấp ủy Đảng; chấp hành sự quản lý nhà nước, điều hành của chính quyền; phát huy quyền làm chủ của nhân dân và sự giám sát của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội

Đồng chí Bí thư Tỉnh ủy Hầu A Lềnh phát biểu chỉ đạo tại phiên họp.

Hiện nay tỉnh hiện có 3.257/3.802 thôn, tổ dân phố chưa đạt tiêu chí về quy mô hộ dân theo quy định, chiếm 85,66% tổng số đơn vị. Sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã năm 2025, bình quân mỗi xã, phường trên địa bàn tỉnh quản lý trên 30 thôn, tổ dân phố, tạo áp lực lớn đối với công tác lãnh đạo, quản lý và tổ chức thực hiện nhiệm vụ ở cơ sở. Những con số này cho thấy yêu cầu cấp thiết phải tiếp tục sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố theo hướng tinh gọn, hiệu quả, phù hợp với thực tiễn phát triển của địa phương.

Trong bối cảnh cả nước đang triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số và xây dựng nền hành chính hiện đại, việc sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố không chỉ nhằm tinh gọn bộ máy mà còn hướng tới xây dựng không gian quản trị mới phù hợp hơn với yêu cầu phát triển. Đây là giải pháp quan trọng để tập trung nguồn lực, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, tăng cường khả năng điều hành từ cơ sở, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đến với người dân.

Người dân xã Yên Nguyên đóng góp ý kiến về thực hiện sắp xếp thôn trên địa bàn xã

Trên cơ sở đánh giá thực trạng và yêu cầu phát triển trong tình hình mới, các địa phương đang xây dựng phương án sắp xếp từ 3.802 thôn, tổ dân phố xuống còn khoảng 1.890 đơn vị, giảm 1.912 thôn, tổ dân phố, tương đương 50,29%. Sau sắp xếp, dự kiến có 1.697 thôn, tổ dân phố đạt tiêu chuẩn theo quy định, chiếm gần 90% tổng số đơn vị. Đây là bước đi quan trọng nhằm tinh gọn tổ chức, giảm đầu mối quản lý, nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở.

Công tác sắp xếp thôn, tổ dân phố được triển khai trên cơ sở các chủ trương, định hướng lớn của Trung ương, gồm Kết luận số 34-KL/TW ngày 18/5/2026 của Bộ Chính trị, Chỉ thị số 21/CT-TTg ngày 20/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ và Nghị định số 185/2026/NĐ-CP ngày 26/5/2026 của Chính phủ về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố và chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách. Việc ban hành Nghị quyết số 96-NQ/TU thể hiện quyết tâm chính trị cao của Ban Thường vụ Tỉnh ủy trong cụ thể hóa các chủ trương của Trung ương, bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tiễn của tỉnh Tuyên Quang.

Theo tinh thần Nghị quyết, việc sắp xếp phải được thực hiện trên cơ sở bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện của các cấp ủy đảng, phát huy dân chủ, quyền làm chủ của Nhân dân, giữ vững ổn định chính trị và tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Quá trình xây dựng phương án phải xem xét toàn diện các yếu tố về lịch sử, văn hóa, phong tục, tập quán, điều kiện địa lý, quốc phòng, an ninh và sự gắn kết cộng đồng dân cư. Đối với các địa bàn miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, việc sắp xếp phải được nghiên cứu kỹ lưỡng, bảo đảm phù hợp với thực tiễn và nhận được sự đồng thuận cao của Nhân dân.

Xã Sơn Vĩ, tỉnh Tuyên Quang họp Ban Chỉ đạo sắp xếp, tổ chức lại các thôn trên địa bàn xã.

Để bảo đảm việc triển khai được thực hiện chặt chẽ, đồng bộ và đúng tiến độ, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị và các mốc thời gian cụ thể. Theo đó, các địa phương hoàn thành rà soát, xây dựng phương án sắp xếp trước ngày 25/5/2026; Ban Thường vụ Đảng ủy Ủy ban nhân dân tỉnh tổng hợp, xây dựng phương án tổng thể, báo cáo Ban Thường vụ Tỉnh ủy trước ngày 10/6/2026; các địa phương tổ chức lấy ý kiến Nhân dân, hoàn thiện đề án trước ngày 25/6/2026. Toàn bộ việc sắp xếp thôn, tổ dân phố trên địa bàn tỉnh phải hoàn thành trước ngày 30/6/2026, bảo đảm đồng bộ với quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Song song với việc sắp xếp thôn, tổ dân phố, Nghị quyết số 96-NQ/TU đặc biệt quan tâm đến việc giải quyết chế độ, chính sách đối với đội ngũ người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, ở thôn, tổ dân phố. Đây là lực lượng đã có nhiều đóng góp trong công tác xây dựng Đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội ở cơ sở. Việc thực hiện chế độ, chính sách phải bảo đảm đầy đủ, kịp thời, đúng quy định, thể hiện sự quan tâm, ghi nhận đối với những đóng góp của đội ngũ cán bộ cơ sở, đồng thời góp phần giữ vững ổn định tư tưởng trong quá trình triển khai chủ trương. Theo lộ trình đề ra, việc kết thúc hoạt động đối với người hoạt động không chuyên trách cấp xã được thực hiện trước ngày 31/5/2026.

Điểm nổi bật của Nghị quyết số 96-NQ/TU là quán triệt sâu sắc quan điểm “lấy Nhân dân làm trung tâm, là chủ thể và mục tiêu của sự phát triển”. Người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn trực tiếp tham gia đóng góp ý kiến đối với phương án sắp xếp, bảo đảm mọi chủ trương đều xuất phát từ lợi ích chính đáng của cộng đồng dân cư. Vì vậy, công tác tuyên truyền, vận động được xác định là nhiệm vụ trọng tâm nhằm tạo sự thống nhất về nhận thức, sự đồng thuận trong xã hội và quyết tâm thực hiện trong toàn hệ thống chính trị.

Việc sắp xếp thôn, tổ dân phố không chỉ đáp ứng yêu cầu tinh gọn tổ chức bộ máy mà còn tạo cơ sở để kiện toàn, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cơ sở theo hướng tinh gọn, chuyên nghiệp, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Đây cũng là tiền đề quan trọng để đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao hiệu quả quản trị cộng đồng, cải cách hành chính và xây dựng chính quyền số từ cơ sở.

Với quyết tâm chính trị cao của cả hệ thống chính trị, sự đồng thuận của Nhân dân và sự vào cuộc trách nhiệm của các cấp, các ngành, việc triển khai Nghị quyết số 96-NQ/TU sẽ góp phần xây dựng hệ thống chính trị cơ sở tinh gọn, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả; củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và Nhà nước; phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc và tạo nền tảng vững chắc để Tuyên Quang phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.

Trần Thảo – Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy