Bên cạnh những tiện ích vượt trội mà AI mang lại, tình trạng lạm dụng trí tuệ nhân tạo để sản xuất, phát hành ồ ạt các sản phẩm tuyên truyền trên mạng xã hội khi chưa qua kiểm chứng, kiểm duyệt chặt chẽ đang phát sinh nhiều hệ lụy phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ tác động tiêu cực đến an ninh tư tưởng. Nếu không nhận diện kịp thời và có giải pháp kiểm soát, việc “phó mặc” cho máy móc sẽ làm xói mòn tính chính xác, tính chiến đấu và bản chất cách mạng của công tác tuyên truyền vốn lấy con người, niềm tin và lý tưởng làm hạt nhân cốt lõi.

Bối cảnh và thực trạng: Xu hướng công nghệ và khoảng trống kiểm soát

Sự phát triển vượt bậc của các nền tảng trí tuệ nhân tạo thế hệ mới (Generative AI) đã và đang cung cấp những công cụ hỗ trợ đắc lực cho đội ngũ cán bộ làm công tác tuyên truyền; từ việc xây dựng hình ảnh (infographic, poster…), dựng audio, video ngắn đến tự động hóa biên soạn nội dung tuyên truyền, AI giúp tiết kiệm đáng kể thời gian và chi phí sản xuất. Thực tế trên địa bàn tỉnh, nhiều cơ quan, đơn vị, lực lượng báo cáo viên, tuyên truyền viên cơ sở đã bắt đầu chủ động tiếp cận công nghệ mới nhằm đổi mới nội dung, hình thức, phương thức, phong phú hóa các sản phẩm tuyên truyền trên không gian mạng.

Tuy nhiên, mặt trái của “làn sóng” này đang dần lộ diện; thời gian gần đây, trên các nền tảng mạng xã hội xuất hiện không ít sản phẩm tuyên truyền từ bài viết, hình ảnh, audio, video… được khởi tạo 100% bằng các ứng dụng AI nhưng thiếu sự kiểm soát, kiểm duyệt chặt chẽ về mặt nội dung, hình thức dẫn đến không ít những sai sót; bên cạnh đó bối cảnh không gian mạng vốn đa chiều, diễn biến nhanh chóng, việc lạm dụng các công cụ AI để tạo nội dung đang dẫn đến nguy cơ “hành chính hóa”, “công nghiệp hóa” các thông điệp chính trị, làm giảm đi chiều sâu tư tưởng và sức thuyết phục chân thực đối với quần chúng nhân dân.

Việc lạm dụng AI trong sản xuất các sản phẩm tuyên truyền trên không gian mạng trong thời gian qua đã cho thấy có nhiều hệ lụy như: Nguy cơ sai lệch thông tin và "ảo giác" AI (Hallucination): Thuật toán của AI hoạt động dựa trên xác suất và tổng hợp dữ liệu sẵn có, hoàn toàn không có khả năng nhận thức tính đúng - sai về mặt lý luận chính trị hay bối cảnh lịch sử; việc sử dụng các sản phẩm do AI tạo ra mà không kiểm tra, đối chiếu kỹ lưỡng sẽ dễ dẫn đến sai sót về hình ảnh, thuật ngữ, mốc lịch sử hoặc diễn đạt sai lệch quan điểm, đường lối của Đảng. Thiếu hụt hơi thở thực tiễn và định hướng chính trị: Tuyên truyền chính trị chỉ thực sự phát huy sức mạnh khi chạm tới niềm tin và sự đồng cảm của Nhân dân. Việc “phó mặc” cho trí tuệ nhân tạo dễ tạo ra những sản phẩm truyền thông vô hồn, mang tính rập khuôn máy móc; những thông điệp ấy hoàn toàn thiếu vắng hơi thở thực tiễn tại cơ sở, không giải mã được những vấn đề phát sinh từ cuộc sống và không thay thế được tiếng nói chân thực của người cán bộ tư tưởng. "Nguy cơ bị lợi dụng về an ninh tư tưởng: Tâm lý chủ quan, phụ thuộc vào các ứng dụng AI không rõ nguồn gốc, vi phạm bảo mật khi đưa dữ liệu nội bộ lên không gian mạng đang tạo ra sơ hở nguy hiểm; đây là điều kiện để các thế lực thù địch, cơ hội chính trị lợi dụng 'cấy' thông tin xấu độc, xuyên tạc chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.

Tác động sâu rộng đến công tác tư tưởng và niềm tin của Nhân dân

Công tác tuyên truyền của Đảng có sứ mệnh củng cố niềm tin của Nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng, tạo sự đồng thuận xã hội và khơi dậy khát vọng phát triển; nếu công tác này bị “máy móc hóa” hoặc phụ thuộc hoàn toàn vào trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ tác độngsâu rộng đến công tác tư tưởng và niềm tin của Nhân dân: Đối với cán bộ, đảng viên: Dễ sinh tâm lý ỷ lại, lười suy nghĩ, lười nghiên cứu nghị quyết, phó mặc việc soạn thảo tài liệu cho công nghệ, từ đó làm suy giảm bản lĩnh chính trị và năng lực lý luận. Đối với quần chúng nhân dân: Các bài viết tuyên truyền vô hồn sẽ không chạm đến cảm xúc, khó tạo sự chuyển biến trong nhận thức và hành động. Đối với hệ thống chính trị: Khi tính định hướng và độ tin cậy của thông tin chính thống trên mạng xã hội bị ảnh hưởng, việc xây dựng "trận địa" tư tưởng vững chắc trước các luồng thông tin trái chiều sẽ gặp nhiều khó khăn, thách thức.

Nhiệm vụ đặt ra và giải pháp định hướng trong tình hình mới

Hội thi báo cáo viên, tuyên truyền viên giỏi cấp tỉnh năm 2026 nhằm đổi mới phương pháp, kỹ năng, nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền trong bối cảnh mới, nhất là yêu cầu ngày càng cao của chuyển đổi số và sự phát triển nhanh chóng của các nền tảng truyền thông hiện đại

Để phát huy tối đa lợi thế của công nghệ nhưng vẫn giữ vững tính Đảng, tính khoa học và tính chiến đấu trong công tác tuyên truyền, các cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị -  xã hội cần tập trung thực hiện tốt một số nhiệm vụ trọng tâm sau: Nâng cao nhận thức và bản lĩnh chính trị: Mỗi cán bộ, đảng viên, đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên phải xác định AI chỉ là công cụ hỗ trợ; bắt buộc phải kiểm duyệt chặt chẽ mọi nội dung trước khi đăng tải lên mạng xã hội hoặc sử dụng trong tài liệu tuyên truyền cơ sở. Tăng cường vai trò kiểm duyệt của cấp ủy và cán bộ tuyên giáo: Rà soát, ban hành quy định, hướng dẫn cụ thể về việc ứng dụng công nghệ số và AI trong công tác tuyên truyền; ngăn chặn kịp thời các sản phẩm tuyên truyền sai lệch chuẩn mực. Đổi mới phương thức tuyên truyền gắn với thực tiễn: Kết hợp công nghệ hiện đại với hơi thở sinh động của đời sống xã hội; nội dung tuyên truyền phải sát thực tế, đúng tâm tư nguyện vọng của Nhân dân, sử dụng đúng các thuật ngữ, hình ảnh theo quy định hiện hành. Nâng cao kỹ năng số cho đội ngũ làm công tác tuyên truyền: Tăng cường đào tạo, tập huấn cho đội ngũ cán bộ tuyên giáo, đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên giúp vừa làm chủ công nghệ, vừa có tư duy phản biện và năng lực thẩm định thông tin sắc bén.

Trí tuệ nhân tạo là thành tựu lớn của nhân loại và là công cụ đắc lực trong kỷ nguyên số. Tuy nhiên, trong lĩnh vực tư tưởng của Đảng nói chung, công tác tuyên truyền nói riêng, con người luôn là trung tâm, là chủ thể quyết định; việc làm chủ công nghệ, tỉnh táo trước những nguy cơ lạm dụng AI không chỉ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng, mà còn góp phần củng cố niềm tin vững chắc của quần chúng nhân dân vào sự nghiệp đổi mới, quyết tâm hiện thực hóa các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của quê hương, đất nước trong giai đoạn mới.

Lê Hải - Ban Tuyên giáo Tỉnh uỷ