Với Tuyên Quang, yêu cầu này càng rõ trong bối cảnh tỉnh mới được hình thành sau sáp nhập, không gian quản lý và phát triển được mở rộng, đồng thời đặt ra những vấn đề mới về bảo đảm quốc phòng, an ninh và trật tự, an toàn xã hội. Phía Bắc của tỉnh có đường biên giới với Trung Quốc, địa hình núi cao, chia cắt, dân cư phân bố không đồng đều, nhiều khu vực vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Đây cũng là những địa bàn có nguy cơ bị các loại tội phạm về ma túy, buôn lậu, vận chuyển hàng hóa trái phép, xuất nhập cảnh trái phép lợi dụng. Trong khi đó, không gian an ninh ngày càng mở rộng từ thực địa sang không gian mạng, làm xuất hiện những nguy cơ mới có tính liên địa bàn, liên lĩnh vực và khó nhận diện bằng phương thức quản lý truyền thống.

Thực tiễn 6 tháng đầu năm 2026 cho thấy, việc chủ động nắm tình hình, đấu tranh, phòng ngừa và xử lý các nguy cơ từ sớm đã góp phần giữ vững an ninh, trật tự trên địa bàn. Tội phạm về trật tự xã hội giảm 17,79% so với cùng kỳ năm 2025. Đáng chú ý, lực lượng cảnh sát hình sự đã triệt phá đường dây sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông để chiếm đoạt tài sản và rửa tiền, lợi dụng địa bàn Campuchia làm nơi ẩn náu; khởi tố 106 bị can, thu hồi liên quan số tiền chiếm đoạt hơn 210 tỷ đồng. Vụ án cho thấy một thực tế: nguy cơ an ninh hiện nay không còn bó hẹp trong phạm vi một địa bàn. Đối tượng có thể hoạt động ở nhiều quốc gia, sử dụng công nghệ để thực hiện hành vi phạm tội, chuyển dịch tài sản và che giấu dấu vết. Với những loại tội phạm như vậy, nếu chỉ chờ vụ việc xảy ra rồi mới xử lý thì không thể đáp ứng đầy đủ yêu cầu bảo đảm an ninh. Điều quan trọng hơn là phải chủ động thu thập thông tin, phân tích dấu hiệu, nhận diện phương thức, thủ đoạn mới và tăng cường phối hợp giữa các lực lượng, địa phương để ngăn chặn nguy cơ ngay từ khi mới hình thành.

Tư duy phòng ngừa còn được thể hiện rõ ràng ở cơ sở. Cuối tháng 6/2026, mô hình "xã biên giới không có xuất nhập cảnh trái phép" được ra mắt thí điểm tại xã Xín Mần, với sự phối hợp của Công an tỉnh, Sở Nội vụ và lực lượng Bộ đội Biên phòng. Điểm đáng chú ý của mô hình là không chờ vi phạm xảy ra mới xử lý, mà tập trung tuyên truyền, vận động, nắm tình hình, phát huy vai trò của cấp ủy, chính quyền, lực lượng chức năng và Nhân dân ngay từ địa bàn dân cư.

Vận động các tổ chức, cá nhân ngoài lực lượng tham gia hoạt động xã hội, công tác từ thiện, nhân đạo.

Ở những địa bàn biên giới rộng, dân cư phân tán, việc phòng ngừa không thể chỉ dựa vào lực lượng chuyên trách. Khi cấp ủy, chính quyền cơ sở nắm chắc tình hình; người dân hiểu rõ phương thức, thủ đoạn của các đối tượng và chủ động cung cấp thông tin; các lực lượng phối hợp xử lý từ sớm, nguy cơ phát sinh vụ việc sẽ được hạn chế. Mô hình ngăn chặn xuất nhập cảnh trái phép, nhưng giá trị lớn hơn nằm ở cách tổ chức phòng ngừa dựa vào cộng đồng, đưa công tác bảo đảm an ninh đến gần hơn với từng địa bàn dân cư.

Cùng với đó, công tác tuyên truyền, vận động đồng bào dân tộc Mông cam kết không tin, không theo và không để "Tổ chức bất hợp pháp Dương Văn Mình" tái hoạt động cho thấy vai trò của công tác dân vận trong phòng ngừa các nguy cơ từ cơ sở. Trong những vấn đề liên quan trực tiếp đến nhận thức, đời sống và tâm lý của người dân, vận động, thuyết phục để người dân hiểu, không tham gia, không tiếp tay cho hoạt động vi phạm pháp luật là giải pháp có ý nghĩa lâu dài, góp phần hạn chế nguy cơ ngay từ đầu.

Nếu ở địa bàn biên giới, phòng ngừa được thực hiện thông qua nắm tình hình và vận động quần chúng, thì trong không gian số, yêu cầu này được đặt ra ngay từ khi xây dựng và vận hành hệ thống. Kế hoạch chuyển đổi số năm 2026 của tỉnh đặt mục tiêu 100% thủ tục hành chính đủ điều kiện được cung cấp trực tuyến toàn trình, tỷ lệ hồ sơ xử lý trực tuyến trên 95%, trên 75% doanh nghiệp nhỏ và vừa sử dụng nền tảng số. Cùng với các chỉ tiêu về chuyển đổi số, tỉnh đặt yêu cầu 100% hệ thống thông tin phải được phê duyệt và triển khai đầy đủ phương án bảo đảm an toàn theo cấp độ trước khi đưa vào vận hành.

Đây là sự thay đổi đáng chú ý trong cách tiếp cận an toàn thông tin. Thay vì chờ hệ thống bị tấn công rồi mới khắc phục, yêu cầu an toàn được đặt ra ngay từ khâu thiết kế, xây dựng và đưa hệ thống vào sử dụng. Đánh giá nguy cơ, phân loại cấp độ, xây dựng phương án bảo vệ và kiểm soát an toàn ngay từ đầu giúp giảm khả năng xảy ra sự cố, hạn chế phạm vi tác động và nâng cao khả năng chống chịu của hệ thống. Trong quá trình chuyển đổi số, khi ngày càng nhiều hoạt động quản lý nhà nước, sản xuất, kinh doanh và đời sống xã hội phụ thuộc vào các nền tảng số, yêu cầu an toàn hệ thống đã trở thành một phần của công tác bảo đảm an ninh, cần sự vào cuộc của nhiều ngành, nhiều cấp chứ không chỉ riêng lực lượng công nghệ thông tin.

Một môi trường an ninh, trật tự ổn định là điều kiện để người dân yên tâm lao động, doanh nghiệp duy trì sản xuất, kinh doanh, các hoạt động thương mại, dịch vụ và du lịch phát triển. Ngược lại, những vấn đề về ma túy, buôn lậu, xuất nhập cảnh trái phép hay các hành vi vi phạm pháp luật nếu không được phát hiện, ngăn chặn từ sớm sẽ tác động trực tiếp đến đời sống xã hội và môi trường phát triển. Vì vậy, an ninh cần được tính đến ngay trong quá trình hoạch định và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Sau sáp nhập, không gian phát triển của tỉnh được mở rộng, nhưng đồng thời công tác quản trị địa bàn cũng phải đối mặt với những vấn đề phức tạp hơn. Điều đó đòi hỏi phương thức quản lý phải chuyển từ xử lý từng vụ việc sang tăng cường liên thông thông tin, phối hợp giữa các lực lượng, nhận diện những vấn đề có khả năng phát sinh và chuẩn bị phương án xử lý trước khi nguy cơ trở thành vụ việc hoặc điểm nóng.

Tuy nhiên, chuyển từ tư duy ứng phó sang chủ động phòng ngừa không phải chỉ bằng việc xây dựng một số mô hình hay triển khai một vài giải pháp riêng lẻ. Với địa bàn rộng, địa hình phức tạp, đông đồng bào dân tộc thiểu số, yêu cầu đặt ra đối với Tuyên Quang là phải nâng cao hơn nữa năng lực nắm tình hình, dự báo và xử lý vấn đề ngay từ cơ sở; đồng thời tăng cường phối hợp giữa các lực lượng, bảo đảm thông tin được trao đổi kịp thời, thống nhất.

Tuyên truyền vận động số đồng bào dân tộc Mông cam kết từ bỏ không tin, không theo “Tổ chức bất hợp pháp Dương Văn Mình” không tái hoạt động.

Các mô hình như "xã không ma túy", "xã biên giới không có xuất nhập cảnh trái phép", cùng những giải pháp bảo đảm an toàn hệ thống thông tin là những cách làm cụ thể để thực hiện yêu cầu phòng ngừa. Hiệu quả của các mô hình cần tiếp tục được đánh giá qua thực tiễn, nhất là khả năng duy trì thường xuyên, phát huy vai trò của người dân và nhân rộng phù hợp với từng địa bàn. Đối với chuyển đổi số ở vùng cao, vùng khó khăn, việc bảo đảm hạ tầng, nhân lực và kỹ năng số cũng là điều kiện để yêu cầu an toàn, an ninh được thực hiện đồng đều trên toàn tỉnh.

Từ những vấn đề đặt ra, yêu cầu "phòng ngừa từ sớm, từ xa" ở Tuyên Quang đang được cụ thể hóa trong cách nắm tình hình, đấu tranh phòng, chống tội phạm, quản lý địa bàn biên giới, vận động quần chúng và bảo đảm an toàn trong chuyển đổi số. Cách làm này đặt trọng tâm vào việc chủ động nhận diện những dấu hiệu có thể dẫn đến mất an ninh, trật tự để có biện pháp ngăn chặn phù hợp, thay vì chờ nguy cơ trở thành hậu quả rồi mới xử lý.

Trong bối cảnh không gian phát triển và không gian an ninh của tỉnh đều được mở rộng, đây là yêu cầu có tính lâu dài. Nâng cao năng lực dự báo, quản trị rủi ro, phát huy vai trò của cơ sở và người dân, đồng thời đưa yêu cầu an ninh vào ngay trong quá trình xây dựng, vận hành các hệ thống và tổ chức các hoạt động phát triển sẽ giúp hạn chế nguy cơ bị động, bất ngờ. Với Tuyên Quang, chuyển từ tư duy ứng phó sang chủ động phòng ngừa là thay đổi phương thức xử lý các vấn đề an ninh, đồng thời là điều kiện để giữ vững môi trường ổn định, giúp tỉnh khai thác hiệu quả hơn những tiềm năng, lợi thế trong giai đoạn phát triển mới.

Ngạc Văn Tuấn