Tìm đến từng nỗi lo

Nhắc lại ngày quyết định bàn giao mặt bằng cho tuyến đường kết nối Quốc lộ 2D, bà Nịnh Thị Cảnh, tổ dân phố Mỹ Lâm 2 vẫn không giấu được tiếc nuối. Gia đình 7 người, bao năm dành dụm mới dựng được căn nhà sàn, chưa ở được bao lâu đã thuộc diện phải di chuyển.

“Không phải gia đình không hiểu làm đường là việc chung. Nhưng cả đời mới làm được căn nhà, giờ chuyển đi thì ở đâu, đồ đạc thế nào, rồi lại gây dựng từ đầu ra sao… lúc ấy chúng tôi lo lắm”, bà Cảnh nhớ lại.

Đất có thể đo đếm, nhà có thể kiểm kê, nhưng những năm tháng chắt chiu để dựng nên một mái ấm thì khó quy thành tiền. Bởi vậy, gia đình bà chưa nhận bồi thường, chưa đồng ý di chuyển.

Đồng chí Nguyễn Đại Thành, Ủy viên BCH Đảng bộ tỉnh, Bí thư Đảng ủy phường Mỹ Lâm (ngồi thứ 2 từ trái qua phải) trao đổi, nắm bắt tâm tư của người dân có đất thuộc diện giải phóng mặt bằng.

Cánh cửa nhà bà Cảnh vì thế trở thành nơi cán bộ phường, tổ dân phố phải tìm đến nhiều lần. Có điều chưa rõ thì giải thích, có nỗi lo thì lắng nghe, cùng gia đình tìm cách tháo gỡ. Đúng lúc ấy, chồng bà Cảnh đổ bệnh phải nằm viện. Lãnh đạo phường lại vào tận viện thăm hỏi, động viên.

Bà Cảnh bảo: “Chính những lần cán bộ gần gũi, hỏi han và kiên trì giải thích đã khiến gia đình dần thay đổi suy nghĩ. Những điều gia đình lo lắng đều được lắng nghe, hướng dẫn, nghĩ đi nghĩ lại, việc chung thì mình phải cùng Nhà nước thực hiện”.

Ngày chuyển nhà, gần 30 người là cán bộ, dân quân tự vệ có mặt. Người khiêng đồ, người chuyển vật dụng, cùng gia đình thu xếp những thứ vừa mới vun vén để bàn giao mặt bằng. Bà Cảnh là một trong những hộ cuối cùng di chuyển trên tuyến đường này.

Nếu bà Cảnh tiếc căn nhà vừa dựng, thì với anh Nguyễn Văn Tú, tổ dân phố Mỹ Lâm 1, khó khăn lại nằm ở chỗ lấy gì để dựng lại một mái nhà khác. Ngôi nhà anh xây năm 2015 trên đất nông nghiệp, cũng nằm trong phạm vi GPMB tuyến đường Quốc lộ 2D. Theo quy định gia đình được hỗ trợ 58 triệu đồng từ đất thu hồi, còn nhà ở không đủ điều kiện bồi thường.

Nhưng 58 triệu đồng để một gia đình chuyển đi và tạo lập nơi ở mới là khoảng cách quá lớn giữa chính sách với nhu cầu thực tế. Khoảng cách ấy được địa phương tìm cách bù đắp bằng sự sẻ chia. Đồng chí Nguyễn Đại Thành, Ủy viên BCH Đảng bộ tỉnh, Bí thư Đảng ủy phường đứng ra vận động các đơn vị hỗ trợ gạch xây nhà. Phó Bí thư Đảng ủy phường vận động nguồn bê tông tươi và các nguồn lực xã hội tiếp tục được kết nối. Tổng giá trị hỗ trợ xã hội hóa được khoảng 350 triệu đồng.

Từ những câu chuyện ấy, cái “khéo” trong dân vận ở Mỹ Lâm hiện ra rất cụ thể: không vội hỏi người dân bao giờ bàn giao đất, mà trước hết tìm hiểu điều gì khiến họ chưa thể rời đi. Khi cán bộ tìm đúng nỗi lo, cùng dân tháo từng nút thắt, những cái lắc đầu ban đầu mới dần thành sự đồng thuận.

Từ chủ trương đến đồng thuận

Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh nhiệm kỳ 2025 - 2030 xác định phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội là một trong ba khâu đột phá; Suối khoáng Mỹ Lâm được định hướng trở thành trung tâm du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng có thương hiệu và sức cạnh tranh cao. Những định hướng ấy đang dần hiện hữu trên địa bàn bằng các tuyến giao thông, khu đô thị, khu du lịch và những dự án trọng điểm.

Nhưng để một dự án thành hình, trước hết phải có mặt bằng. Và để có mặt bằng, có những gia đình phải rời ngôi nhà đã ở hàng chục năm, có người nhường đất sản xuất, chuyển xưởng làm ăn, có những phần mộ tổ tiên phải di dời. Đó là nơi mục tiêu phát triển chạm trực tiếp vào quyền lợi, tài sản và đời sống của người dân.

Riêng Khu đô thị nghỉ dưỡng Mỹ Lâm - Tuyên Quang cần thu hồi hơn 521,25 ha, liên quan 1.167 hộ gia đình, cá nhân và 4 tổ chức; cao tốc Tuyên Quang - Hà Giang qua địa bàn dài 8,1 km, liên quan 151 hộ và 2 tổ chức; tuyến đường từ Khu du lịch Suối khoáng Mỹ Lâm đến Quốc lộ 2D hơn 20 ha, liên quan 220 hộ và tổ chức. Hơn 400 hộ dự kiến phải di chuyển, bố trí tái định cư; hàng trăm ngôi mộ phải di dời.

Ngày 19-1-2026, Ban Thường vụ Đảng ủy phường thành lập Ban Chỉ đạo GPMB các dự án, công trình trọng điểm. Bí thư Đảng ủy trực tiếp làm Trưởng ban; các Phó Bí thư làm Phó Trưởng ban; MTTQ, công an, quân sự, các ban xây dựng Đảng, bí thư chi bộ, tổ trưởng tổ dân phố cùng tham gia. Công việc GPMB từ đó không được coi là nhiệm vụ riêng của chính quyền hay cơ quan chuyên môn, mà trở thành trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị.

Điều đáng nói nằm ở cách tổ chức thực hiện. Thường trực Đảng ủy duy trì nghe báo cáo tiến độ hằng ngày, hằng tuần. Vướng ở hộ nào, nguyên nhân gì, thuộc thẩm quyền của ai được đưa ra bàn cụ thể; việc thuộc thẩm quyền phường thì tập trung tháo gỡ, vấn đề vượt thẩm quyền được tổng hợp báo cáo cấp trên. Các tổ công tác xuống từng địa bàn, gặp trực tiếp từng hộ để nghe trước khi vận động.

Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy phường Phạm Thị Bích Hường cho rằng, kết quả GPMB trước hết đến từ sự vào cuộc của cấp ủy, chính quyền và cả hệ thống chính trị. Các tổ công tác trực tiếp đến hộ dân, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng; phối hợp với cơ quan chuyên môn, Trung tâm Phát triển quỹ đất và chủ đầu tư để giải quyết những khó khăn, vướng mắc. Từ đó hình thành một cách làm khá rõ ở Mỹ Lâm: cấp ủy giữ vai trò chỉ đạo, nhưng điểm giải quyết cuối cùng lại ở cơ sở; chủ trương là chung, cách vận động phải đến từng người.

Vai trò của tổ chức Đảng còn được nối dài qua từng chi bộ, từng đảng viên. Tại khu vực thực hiện Dự án Khu đô thị nghỉ dưỡng Mỹ Lâm, đảng viên Nguyễn Quang Chu có hơn 1 ha đất thuộc diện GPMB. Ông nhận bồi thường, bàn giao đất trước. Sau đó, các hộ ông Vương Văn Tâm, Trần Văn Hải, Trần Văn Viện lần lượt nhận đất tái định cư, dựng lại nhà cửa và bàn giao mặt bằng. Ở đây, sự nêu gương có sức thuyết phục riêng. Khi người vận động cũng là người phải nhường đất, phải chuyển nơi ở và chấp nhận những xáo trộn giống mình, lời nói với bà con bớt đi khoảng cách.

Nhưng “dân vận khéo” cũng không đồng nghĩa với chiều theo mọi yêu cầu. Chính những trường hợp khó đã giúp Mỹ Lâm định hình rõ hơn kinh nghiệm trong công tác dân vận: Việc thuộc chính sách phải công khai để dân hiểu; quyền lợi chính đáng phải tìm cách giải quyết; hoàn cảnh khó khăn cần có sự sẻ chia; vấn đề vượt thẩm quyền phải kịp thời kiến nghị. Quan trọng hơn, người đứng đầu phải có mặt ở những điểm khó và cán bộ phải đến với dân trước khi yêu cầu dân đồng thuận.

Kết quả là Khu vui chơi, giải trí, nghỉ dưỡng công cộng đã hoàn thành 100% GPMB; tuyến đường Suối khoáng Mỹ Lâm - Quốc lộ 2D đạt 99,7%; Khu đô thị nghỉ dưỡng Mỹ Lâm đạt 91,96%, tương đương 479,3/521,25 ha; Tổ hợp sân golf và khu thể thao đạt 100% diện tích. Phần lớn diện tích được giải phóng thông qua tuyên truyền, vận động, đối thoại; trường hợp phải áp dụng biện pháp hành chính chỉ là cá biệt.

Câu chuyện ở Mỹ Lâm cho thấy, nghị quyết muốn bén rễ vào cuộc sống phải đi được đến lòng dân. Muốn dân đồng thuận, cán bộ phải đến trước một bước, nghe kỹ thêm một lần và làm đến cùng những việc thuộc trách nhiệm của mình. Bởi suy cho cùng, cái khó của giải phóng mặt bằng có thể nằm ở đất, ở nhà, ở chính sách; nhưng chìa khóa để gỡ việc khó lại nằm ở lòng dân.

Phóng sự: Hải Hương/baotuyenquang.com.vn