Nhìn lại thời gian qua, việc thực hiện sinh hoạt của đảng viên nơi cư trú đã tạo chuyển biến tích cực, kéo gần khoảng cách giữa cán bộ, đảng viên với quần chúng nhân dân. Tuy nhiên, ở không ít nơi vẫn còn tình trạng sinh hoạt chiếu lệ, mang tính hình thức, "dĩ hòa vi quý"; việc nhận xét, lấy ý kiến đảng viên dịp cuối năm còn nặng về thủ tục giấy tờ, chưa thực sự phản ánh đúng sự tu dưỡng, rèn luyện thực tế của cán bộ, đảng viên. Quy định số 221-QĐ/TW thể hiện quyết tâm chính trị mạnh mẽ của Trung ương nhằm siết chặt kỷ luật, kỷ cương, khắc phục căn bệnh hình thức và đưa công tác quản lý đảng viên khoa học, thực chất, thắt chặt mối liên hệ giữa Đảng với Nhân dân.

Những điểm mới cốt lõi

So với các quy định trước đây, Quy định số 221-QĐ/TW gồm 4 nhóm nội dung đổi mới then chốt: Thứ nhất, phân định đối tượng rành mạch, không cào bằng trách nhiệm mà chia rõ: Nhóm được miễn sinh hoạt nhưng vẫn lấy nhận xét (như người điều trị bệnh dài ngày, người làm việc lưu động, xa nơi cư trú…); nhóm chuyển tiếp sinh hoạt và lấy nhận xét tại nơi tạm trú (lực lượng vũ trang ở doanh trại tập trung, cán bộ luân chuyển ở nhà công vụ, người học tập trung, sinh viên đi học xa); nhóm đặc thù được miễn hoàn toàn việc giới thiệu và lấy nhận xét (nhiệm vụ đặc biệt giữ bí mật nhân thân, sẵn sàng chiến đấu, công tác ngoại giao, gìn giữ hòa bình, làm việc ở nước ngoài từ 12 tháng trở lên); nhóm đối tượng thông thường thực hiện đầy đủ nghĩa vụ giới thiệu, sinh hoạt và nhận xét định kỳ. Thứ hai, Quy định số 221-QĐ/TW yêu cầu kết quả nhận xét, trao đổi thông tin đảng viên phải được thực hiện, cập nhật và lưu trữ thống nhất trên môi trường số; đây là bước chuyển dịch từ quy trình thủ công sang số hóa vừa bảo đảm tính khách quan, liên thông, bảo mật, vừa cắt giảm triệt để thủ tục hành chính phiền hà. Thứ ba, thiết lập cơ chế kiểm soát quyền lực và bảo vệ quyền lợi chính đáng của đảng viên. Quy định nghiêm cấm đảng viên lợi dụng vị trí công tác để can thiệp vào công việc của địa phương nơi cư trú; song song đó, nhằm ngăn chặn tình trạng định kiến, thiếu khách quan, Quy định mở ra quyền giải trình: Đảng viên có quyền phản ánh lên chi ủy và cấp ủy cấp trên trực tiếp của nơi cư trú nếu nhận thấy đánh giá chưa thỏa đáng. Thứ tư, xác lập quy trình phối hợp dân chủ, chặt chẽ. Chi bộ thôn, tổ dân phố không nhận xét đơn phương mà chủ động phối hợp với Ban công tác Mặt trận đánh giá đảng viên, chốt hạn gửi cấp ủy cấp trên trước ngày 30/11 hằng năm. Đảng viên có biến động nơi cư trú phải cập nhật trong vòng 30 ngày. Đây là cơ chế giám sát chéo, phát huy quyền làm chủ của quần chúng nhân dân thông qua Mặt trận. 

Ý nghĩa của Quy định số 221-QĐ/TW đối với hệ thống chính trị cơ sở và đời sống xã hội

Quy định số 221-QĐ/TW góp phần nâng cao hiệu quả công tác xây dựng Đảng và hệ thống chính trị ở cơ sở. Việc đảng viên đang công tác duy trì mối liên hệ thường xuyên, thực chất với địa bàn cư trú giúp mỗi cán bộ, đảng viên trở thành cầu nối giữa tổ chức đảng với Nhân dân, kịp thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, phản ánh chính đáng và góp phần củng cố “thế trận lòng dân”. Đối với Nhân dân, quy định tạo cơ sở để phát huy quyền giám sát đối với cán bộ, đảng viên; qua đó, mối liên hệ giữa cán bộ, đảng viên ở cơ quan và cộng đồng nơi cư trú được tăng cường; việc chấp hành chủ trương, chính sách, pháp luật, cũng như ý thức giữ gìn lối sống, văn hóa của cán bộ, đảng viên và gia đình được cộng đồng dân cư theo dõi, góp ý.

Đặc biệt, trong bối cảnh triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, khối lượng công việc và yêu cầu điều hành đặt ra ngày càng lớn đối với cấp cơ sở. Việc phát huy mối liên hệ của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang với nơi cư trú sẽ góp phần huy động trí tuệ, kinh nghiệm và trách nhiệm của mỗi người; đồng thời hỗ trợ cấp ủy, chính quyền cơ sở nắm bắt tình hình, xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh tại địa phương.

Quy định số 221-QĐ/TW không chỉ cụ thể hóa yêu cầu trong công tác xây dựng Đảng mà còn góp phần tăng cường mối liên hệ giữa đảng viên với Nhân dân, nâng cao hiệu quả phương thức lãnh đạo ở cơ sở. Với quyết tâm, đồng lòng từ cấp ủy tỉnh đến cơ sở, việc sớm triển khai Quy định số 221-QĐ/TW đồng bộ, đi vào nền nếp sẽ tạo chuyển biến tích cực, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ thực sự “trọng dân, gần dân, hiểu dân, học dân và có trách nhiệm với dân”, qua đó xây dựng quê hương ngày càng văn minh, giàu đẹp.

Lê Hải - Ban Tuyên giáo Tỉnh uỷ