Trực tiếp gắn bó với Nhân dân và đời sống cộng đồng, các xã, phường chịu tác động rõ nét từ những biến động liên quan đến tín ngưỡng, tôn giáo ở cơ sở. Do đó, việc phát huy vai trò của Ban xây dựng Đảng xã, phường trong công tác nắm tình hình, tham mưu cấp ủy nhận diện, xử lý kịp thời các hiện tượng tín ngưỡng, tôn giáo mới có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây không chỉ là yêu cầu trước mắt nhằm giữ vững ổn định ở cơ sở, mà còn là nhiệm vụ lâu dài góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, nâng cao hiệu quả công tác xây dựng Đảng và tăng cường sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Về bản chất, các hiện tượng tín ngưỡng, tôn giáo mới xuất hiện ở cơ sở không chỉ đơn thuần là nhu cầu sinh hoạt tinh thần của một bộ phận người dân, mà trong nhiều trường hợp còn phản ánh sự tác động đan xen của nhiều yếu tố như khoảng trống niềm tin, mê tín dị đoan, tâm lý đám đông và những tác động tiêu cực từ mặt trái của xã hội. Đáng chú ý, một số đối tượng đã lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo để truyền bá quan điểm sai lệch, lôi kéo quần chúng, gây chia rẽ cộng đồng, ảnh hưởng đến an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội và khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Thực tiễn đó đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với tổ chức đảng ở cơ sở phải nâng cao năng lực dự báo, chủ động nắm tình hình, kịp thời nhận diện và đánh giá đúng bản chất của từng hiện tượng, tránh tư tưởng chủ quan, đơn giản hóa hoặc xử lý cứng nhắc, hành chính hóa vấn đề.

Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ này, Ban xây dựng Đảng xã, phường cần phát huy tốt vai trò cơ quan tham mưu, cơ quan chuyên môn quan trọng của cấp ủy trong công tác xây dựng Đảng, nắm bắt tình hình tư tưởng và dư luận xã hội ở cơ sở. Đồng thời, chủ động phối hợp với các lực lượng chức năng, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội để kịp thời tham mưu giải pháp phù hợp, góp phần giữ vững ổn định chính trị, củng cố niềm tin của Nhân dân và bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng từ cơ sở.

Đảng ủy xã Bạch Đích tổ chức Hội nghị học tập, quán triệt, triển khai thực hiện các văn bản mới của Ban Bí thư về công tác dân tộc, tôn giáo trong giai đoạn mới

Trước hết, cần tham mưu cấp ủy lãnh đạo, chỉ đạo các ngành, nhất là Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và lực lượng vũ trang địa phương nắm tình hình từ sớm, từ xa, bám sát từng tổ chức đảng, địa bàn dân cư, hộ gia đình và người dân. Mọi dấu hiệu bất thường như tụ tập sinh hoạt trái phép, xuất hiện nhóm người lạ mặt, truyền bá học thuyết phản khoa học dưới danh nghĩa dưỡng sinh, chữa bệnh, thiền nguyện, kỹ năng sống hoặc các mô hình kinh doanh biến tướng đều phải được theo dõi, phân tích kỹ lưỡng. Chỉ khi nhận diện đúng động cơ, phương thức hoạt động, đối tượng tác động và nguy cơ xã hội của từng hiện tượng thì cấp ủy mới có thể ban hành chủ trương lãnh đạo đúng đắn, kịp thời, không để hình thành các điểm nóng phức tạp về an ninh, trật tự.

Một yêu cầu mang tính nguyên tắc trong xử lý các hiện tượng tín ngưỡng, tôn giáo mới là phải coi công tác tư tưởng giữ vai trò trung tâm. Thực tiễn cho thấy, ở đâu niềm tin xã hội bị suy giảm hoặc nhận thức của người dân còn hạn chế, ở đó các yếu tố mê tín dị đoan, tà đạo, cực đoan rất dễ len lỏi, tác động và phát triển. Vì vậy, Ban xây dựng Đảng cần chủ động tham mưu cấp ủy đổi mới nội dung, phương thức tuyên truyền theo hướng thiết thực, dễ hiểu, phù hợp với từng đối tượng, địa bàn và sát với những vấn đề người dân quan tâm.

Công tác tuyên truyền không chỉ dừng lại ở việc phổ biến chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo, mà quan trọng hơn là giúp Nhân dân nhận diện rõ bản chất phản khoa học, phản văn hóa và những hệ lụy tiêu cực của các hiện tượng tín ngưỡng, tôn giáo lệch chuẩn đối với đời sống gia đình, cộng đồng và xã hội. Qua đó, góp phần nâng cao “sức đề kháng” về nhận thức, xây dựng khả năng tự nhận biết, tự phòng ngừa trong Nhân dân; tạo nền tảng vững chắc để giữ gìn ổn định xã hội, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng ngay từ cơ sở.

Từ góc độ công tác dân vận, cần nhận thức sâu sắc rằng vấn đề tôn giáo ở cơ sở trước hết là vấn đề con người, vấn đề nhận thức và kinh tế. Không ít trường hợp người dân bị lôi kéo tham gia các hiện tượng tín ngưỡng, tôn giáo mới xuất phát từ hoàn cảnh đời sống khó khăn, tâm lý bị tác động, mâu thuẫn trong gia đình, cảm giác bị tách biệt khỏi cộng đồng hoặc nhu cầu tìm kiếm điểm tựa tinh thần. Bởi vậy, Ban xây dựng Đảng xã, phường phải tham mưu cấp ủy chỉ đạo chính quyền, các ngành, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, hội quần chúng, thôn, tổ dân phố quan tâm sâu sát đến từng hộ dân, từng nhóm đối tượng, nắm chắc hoàn cảnh, nguyện vọng, kịp thời hỗ trợ sinh kế, chăm lo an sinh xã hội, phát hiện và xử lý, giải quyết kịp thời các vấn đề nổi cộm, bức xúc từ cơ sở. Chính sự chăm lo thiết thực, chân thành và trách nhiệm đó sẽ là sự khẳng định thuyết phục nhất về bản chất tốt đẹp của Đảng, Nhà nước, từ đó cảm hóa, tập hợp và củng cố niềm tin của Nhân dân.

Một nội dung rất quan trọng khác là phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và các lực lượng nòng cốt trong cộng đồng. Ban xây dựng Đảng cần tham mưu cấp ủy phát huy hiệu quả vai trò của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, hội quần chúng, lực lượng vũ trang cơ sở, người có uy tín, chức sắc, chức việc tôn giáo hợp pháp, cán bộ hưu trí, trưởng dòng họ và những cá nhân tiêu biểu trong phong trào quần chúng. Đây là lực lượng có khả năng lan tỏa sâu rộng, tạo đồng thuận xã hội, góp phần phân biệt rõ tín ngưỡng, tôn giáo chính đáng với những biểu hiện lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo để trục lợi, mê hoặc quần chúng hoặc phá hoại khối đại đoàn kết dân tộc.

Về phương diện tổ chức thực hiện, Ban xây dựng Đảng xã, phường phải thể hiện rõ vai trò trung tâm phối hợp, tham mưu để cấp ủy ban hành các văn bản lãnh đạo, chỉ đạo phù hợp với đặc điểm từng địa bàn. Sự thống nhất giữa chủ trương lãnh đạo của Đảng với hoạt động quản lý của chính quyền trong lĩnh vực cư trú, đất đai, xây dựng, sinh hoạt cộng đồng, an ninh mạng và trật tự xã hội là điều kiện tiên quyết để xử lý hiệu quả, đúng pháp luật, đúng đối tượng, đúng bản chất vấn đề. Kiên quyết không để xảy ra tình trạng buông lỏng quản lý, nhưng đồng thời cũng tránh cực đoan, máy móc, gây tác động tiêu cực đến quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo chính đáng của Nhân dân.

Có thể khẳng định, trước các hiện tượng tín ngưỡng, tôn giáo mới, vai trò của Ban xây dựng Đảng xã, phường không chỉ dừng ở tham mưu xử lý tình huống cụ thể, mà sâu xa hơn là góp phần giữ vững trận địa tư tưởng của Đảng từ cơ sở, củng cố niềm tin của Nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng, hiệu lực quản lý của Nhà nước và sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Đây chính là yêu cầu xuyên suốt nhằm thực hiện thắng lợi nhiệm vụ xây dựng, chỉnh đốn Đảng, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và giữ vững ổn định chính trị - xã hội trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Trần Thảo (Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy)