Dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, báo chí cách mạng Việt Nam luôn đồng hành cùng đất nước vì lợi ích quốc gia, dân tộc, phồn vinh, hạnh phúc của Nhân dân, không ngừng trưởng thành vững mạnh về mọi mặt, là lực lượng nòng cốt, giữ vai trò tiên phong trên mặt trận tư tưởng - văn hóa, đóng góp to lớn vào sự nghiệp cách mạng của Đảng và của Nhân dân ta.
.gif)
Ảnh minh họa: Tất Thắng
Cách đây 98 năm, ngày 21-6-1925, tờ báo Thanh Niên do Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc sáng lập xuất bản số đầu tiên, đánh dấu sự ra đời của nền báo chí cách mạng Việt Nam. Trải qua 98 năm từ khi ra đời (21/6/1925 - 21/6/2023), báo chí cách mạng Việt Nam luôn khẳng định vai trò là cơ quan ngôn luận quan trọng của Đảng, Nhà nước và xã hội, là diễn đàn rộng rãi của Nhân dân, góp phần tạo nên bầu không khí dân chủ trong đời sống xã hội. Tới nay, báo chí cách mạng Việt Nam không ngừng định hình phát triển với vai trò tiên phong trong lĩnh vực chính trị và tư tưởng, góp phần không thể thiếu vào chiến thắng trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc và cống hiến vững chắc cho công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Báo Thanh Niên ra đời đã mở đầu cuộc cách mạng tư tưởng, đưa nền tảng tư tưởng truyền thống của dân tộc lên một tầm cao mới. Chủ tịch Hồ Chí Minh là người đã đào tạo những người làm báo vô sản đầu tiên của Việt Nam. Sau báo Thanh Niên, Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc lập ra báo Kông Nông (1926), báo Lính Kách mệnh (1927), báo Búa liềm (1929)… để tuyên truyền, giáo dục lòng yêu nước, giác ngộ tinh thần đoàn kết, liên minh, làm cách mạng của quần chúng nhân dân. Theo thống kê của Phủ Toàn quyền Pháp, đến tháng 6-1936, cả nước có 230 tờ báo, tạp chí, tập san các loại. Với nội dung nổi bật, báo chí cách mạng Việt Nam đã giương cao ngọn cờ cách mạng, nói lên ý chí, khát vọng của dân tộc và chỉ rõ phương hướng đấu tranh của Nhân dân Việt Nam vì độc lập, tự do và Chủ nghĩa Xã hội. Những năm sau đó, báo chí đã kết hợp đấu tranh chính trị với đấu tranh vũ trang, phục vụ tích cực cho việc xây dựng lực lượng vũ trang tiến tới Tổng khởi nghĩa giành chính quyền Tháng Tám năm 1945 [1].
Ngày 20-5-1957, Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ban bố Luật số 100/SL/L.002 - Luật Báo chí đầu tiên ở nước ta. Chương I của Luật khẳng định trách nhiệm của báo chí và nhà báo cách mạng: Báo chí dưới chế độ ta, bất kỳ là của một cơ quan chính quyền, đảng phái chính trị, đoàn thể nhân dân hoặc của tư nhân cũng đều là công cụ đấu tranh của Nhân dân, phải phục vụ quyền lợi của Tổ quốc, của Nhân dân, bảo vệ chế độ dân chủ nhân dân, ủng hộ chính quyền Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
Trong kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, hàng loạt các báo, tạp chí lần lượt ra đời như: Cứu quốc, Nhân Dân, Thông tấn xã, Giải phóng, Quân đội nhân dân, Tạp chí Cộng sản, Văn nghệ, Tiền phong, Lao động... và Đài Tiếng nói Việt Nam đã phục vụ tích cực cho công tác xây dựng Đảng, tuyên truyền chủ nghĩa Mác - Lênin và đường lối cách mạng của Đảng, kiên quyết chống đế quốc, phong kiến, chuẩn bị điều kiện để đón thời cơ đưa cách mạng tiến lên một cao trào mới. Ngoài các cơ quan báo chí đã có như báo Nhân Dân, Quân đội nhân dân, Đài Tiếng nói Việt Nam, Thông tấn xã Việt Nam, hàng loạt tờ báo, tạp chí, đài phát thanh, truyền thanh đã ra đời từ Trung ương, các ngành, đoàn thể, đến các thành phố, tỉnh, huyện. Một số tờ báo tiếng nước ngoài đã được xuất bản để giới thiệu Việt Nam với bạn bè quốc tế, góp phần đấu tranh trên mặt trận ngoại giao.
Báo chí cách mạng Việt Nam là sản phẩm của cuộc đấu tranh lâu dài của Đảng và Nhân dân, lấy chủ nghĩa Mác - Lê-nin là nền tảng chính trị và tư tưởng. Báo chí cách mạng có vai trò quan trọng trong công tác tuyên truyền, vận động Nhân dân đứng lên làm cách mạng vì độc lập, tự do, và Chủ nghĩa Xã hội. Tính đến cuối năm 2015, cả nước có 857 cơ quan báo chí, trong đó có 199 cơ quan báo chí in (86 báo in của Trung ương; 113 báo địa phương); 658 tạp chí (521 Tạp chí Trung ương, 137 tạp chí địa phương) 1 hãng thông tấn quốc gia, 1 đài truyền hình phát thanh quốc gia, 1 đài truyền hình quốc gia, 64 đài địa phương; 22 báo, tạp chí điện tử độc lập, 83 báo, tạp chí điện tử của cơ quan báo chí in; hàng trăm trang thông tin điện tử, hàng nghìn website). Và với trên 18.000 nhà báo có bản lĩnh chính trị, có đạo đức và nghiệp vụ báo chí. Báo chí cách mạng Việt Nam là một nền báo chí kiểu mới, do Đảng Cộng sản Việt Nam tổ chức, lãnh đạo, lấy chủ nghĩa Mác Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng chính trị tư tưởng. Đó là nền báo chí của Nhân dân, vì lợi ích cao cả của Nhân dân mà hoạt động và chịu sự giám sát của Nhân dân. Tới nay, báo chí nước nhà đã phát triển khá nhanh về số lượng và chất lượng, hình thành hệ thống thông tấn, báo chí, phát thanh, truyền hình rộng khắp cả nước, hiện có 797 báo và tạp chí; 72 đài phát thanh, truyền hình. Nhân sự trong lĩnh vực báo chí khoảng 41.000 người (khối phát thanh, truyền hình khoảng 16.500 người). Trong đó, hơn 19.300 trường hợp được cấp thẻ nhà báo.
Trong sự phát triển của đất nước, dưới ngọn cờ của Đảng, nền báo chí cách mạng Việt Nam từ Trung ương đến các địa phương, tỉnh Tuyên Quang không ngừng phát triển toàn diện về tính chất, quy mô và vị thế. Qua đó, lớp lớp thế hệ những người làm báo nước nhà được củng cố, phát triển và vươn tầm xứng đáng với dân tộc, hội nhập đầy đủ, tự tin, giàu bản sắc và hiệu quả vào đời sống và nhịp đập phát triển của báo chí và truyền thông quốc tế. Tất cả góp phần khẳng định và tôn vinh vị thế, sức mạnh và uy tín Việt Nam.
Thời gian tới, trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế mạnh mẽ, sự phát triển vượt bậc, nhanh chóng của khoa học, công nghệ, truyền thông hiện đại, sức ảnh hưởng của các nền tảng mạng xã hội xuyên biên giới đặt ra những yêu cầu, đòi hỏi cao hơn về công tác báo chí. Đại hội lần thứ XIII của Đảng cũng đặt ra yêu cầu phải xây dựng nền báo chí, truyền thông chuyên nghiệp, nhân văn và hiện đại [2].
Trong bối cảnh mới với sự phát triển mạnh mẽ của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, báo chí cách mạng Việt Nam cần tiếp tục phát huy hơn nữa vai trò đặc biệt quan trọng - là tiếng nói của Đảng, Nhà nước, của các tổ chức chính trị - xã hội, nghề nghiệp, là diễn đàn tin cậy của Nhân dân, đồng thời cũng là vũ khí sắc bén chống lại các thế lực thù địch, đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, chống tiêu cực, bảo vệ lợi ích hợp pháp của Nhân dân. Với phương châm lấy cái đẹp dẹp cái xấu, lấy tích cực đẩy lùi tiêu cực. Cổ vũ các tầng lớp Nhân dân tích cực tiến hành thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, phát triển kinh tế tri thức và hội nhập quốc tế.
Đỗ Hồng Thanh
1. Trần Công Huyền, Báo chí cách mạng Việt Nam luôn đồng hành cùng đất nước, Xây dựng Đảng, Tạp chí nghiên cứu hướng dẫn công tác tổ chức xây dựng Đảng của Ban Tổ chức trung ương, 20/6/2023.
2. Quỳnh Chi, Giữ mãi ngọn lửa nhiệt huyết, không ngừng vươn lên ngang tầm là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với Nhân dân, Báo điện tử Đại biểu Nhân dân, Tiếng nói của Quốc hội, Diễn đàn của Đại biểu quốc hội, hội đồng nhân dân và cử tri, 16/6/2023.