Một số kinh nghiệm giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động chất vấn của Hội đồng nhân dân

Toàn cảnh Kỳ họp thứ tám HĐND tỉnh khóa XIX, nhiệm kỳ 2021 - 2026.

Có thể khẳng định, hoạt động chất vấn là một trong những hoạt động quan trọng, nổi bật, thể hiện chức năng giám sát của HĐND; đây cũng là hoạt động luôn được đông đảo cử tri, Nhân dân chú ý theo dõi, thể hiện rõ được vai trò, vị thế, trách nhiệm của HĐND - cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương. Thông qua chất vấn, cử tri thấy được hoạt động của đại biểu, hoạt động của cơ quan dân cử, thấy được những vấn đề bức xúc của cử tri, tồn tại, hạn chế trong công tác quản lý, điều hành của chính quyền đang được các cơ quan khắc phục, giải quyết. Do đó, hoạt động chất vấn luôn được Thường trực HĐND tỉnh quan tâm chỉ đạo tổ chức thực hiện tốt và ngày càng đi vào thực chất, có trọng tâm; chất lượng, hiệu quả của hoạt động chất vấn và trả lời chất vấn được nâng cao hơn qua các kỳ họp HĐND, phiên họp của Thường trực HĐND.

Từ năm 2021 đến nay, HĐND tỉnh Tuyên Quang đã tổ chức 3 phiên chất vấn tại Kỳ họp HĐND và 01 phiên chất vấn tại Phiên họp Thường trực HĐND với 8 nhóm vấn đề chất vấn; trong đó 6 tháng đầu năm tổ chức phiên chất vấn tại Phiên họp thứ 34 Thường trực HĐND về việc thực hiện công tác chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang.

Để thực hiện tốt công tác chuẩn bị hoạt động chất vấn: Thường trực HĐND tỉnh có văn bản đề nghị các Ban HĐND tỉnh, tổ đại biểu và đại biểu HĐND tỉnh trên cơ sở giám sát, tiếp xúc cử tri, qua theo dõi tình hình thực tiễn của địa phương và qua các kênh thông tin khác đề xuất nội dung, người trả lời chất vấn để Thường trực HĐND tỉnh xem xét, lựa chọn phù hợp. Giao các Ban HĐND tỉnh tham mưu tổ chức khảo sát kỹ lưỡng trước khi tổ chức chất vấn, xây dựng kế hoạch, chương trình chất vấn đảm bảo đúng theo quy định của pháp luật. Dành thời lượng thỏa đáng cho hoạt động chất vấn: Nhận thức rõ tầm quan trọng của chất vấn và trả lời chất vấn tại các kỳ họp HĐND tỉnh, phiên họp của Thường trực HĐND tỉnh dành 01 buổi cho hoạt động chất vấn và trả lời chất vấn; trong đó phiên chất vấn tại các kỳ họp HĐND tỉnh được truyền hình trực tiếp. Để đảm bảo thời gian cho phiên chất vấn tại kỳ họp, chủ tọa kỳ họp đề nghị đại biểu HĐND tỉnh đặt câu hỏi chất vấn ngắn gọn, đi thẳng vào nội dung câu hỏi, đồng thời đề nghị người trả lời chất vấn khi trả lời phải ngắn gọn, đi thẳng vào trọng tâm câu hỏi tránh kể thành tích, xác định rõ trách nhiệm và đề ra biện pháp để thực hiện tốt hơn vấn đề đại biểu đặt ra trong thời gian tới.

Vấn đề chất vấn được lựa chọn có trọng tâm, trọng điểm: Đây là một trong những nội dung luôn được Thường trực HĐND tỉnh quan tâm. Vấn đề chất vấn được Thường trực HĐND tỉnh lựa chọn từ nhiều kênh thông tin, như: ý kiến đề xuất của đại biểu; qua hoạt động giám sát của Thường trực HĐND tỉnh, các Ban của HĐND tỉnh; ý kiến, kiến nghị của cử tri qua các cuộc tiếp xúc cử tri; qua thực tế theo dõi hoạt động của các cơ quan quản lý nhà nước và từ dư luận xã hội,... Nội dung được lựa chọn để chất vấn phải tập trung vào các vấn đề lớn, nổi cộm, có tính bức xúc được đông đảo đại biểu, cử tri và Nhân dân quan tâm.

Chủ tọa điều hành chất vấn khoa học, dân chủ và đúng luật: Công tác điều hành chất vấn của Chủ tọa là một trong những yếu tố then chốt, quan trọng để đảm bảo hoạt động chất vấn đạt được chất lượng và hiệu quả. Các phiên chất vấn trong kỳ họp HĐND, phiên họp Thường trực HĐND tỉnh được Chủ tọa điều hành khoa học, linh hoạt, phát huy tốt tính dân chủ, trách nhiệm của đại biểu HĐND; đồng thời gợi mở vấn đề để đại biểu tập trung chất vấn và tranh luận làm rõ nội dung yêu cầu. Kết thúc phiên chất vấn, Chủ tọa kết luận, đánh giá kết quả đạt được, những hạn chế và yêu cầu UBND tỉnh quan tâm chỉ đạo các ngành có những giải pháp phù hợp thực hiện tốt hơn trong thời gian tới. Đồng thời, giao các Ban HĐND tỉnh, tổ đại biểu và đại biểu HĐND tỉnh giám sát việc thực hiện “lời hứa” của giám đốc các sở, thủ trưởng các cơ quan, đơn vị tại các phiên chất vấn, từ đó làm rõ trách nhiệm của giám đốc các sở, thủ trưởng các đơn vị liên quan trong việc thực hiện kết luận của HĐND tỉnh về vấn đề chất vấn, điều này sẽ đảm bảo cho việc thực hiện các vấn đề được Chủ tọa kết luận tại phiên chất vấn được các sở, ngành, cơ quan, đơn vị có liên quan quan tâm thực hiện một cách liên tục và hiệu quả hơn. Qua giám sát về hoạt động của HĐND cấp huyện, cấp xã trên địa bàn tỉnh cho thấy, mặc dù hoạt động chất vấn và trả lời chất vấn trong thời gian gần đây đã được HĐND các cấp quan tâm tổ chức thực hiện, tuy nhiên vẫn còn hạn chế, nhất là tổ chức chất vấn tại phiên họp Thường trực HĐND.

Giải pháp tiếp tục tổ chức hoạt động chất vấn đảm bảo chất lượng, hiệu quả, đúng quy định: Cần lựa chọn nhóm vấn đề chất vấn: Nội dung chất vấn phải là vấn đề bức xúc, nổi lên trong đời sống kinh tế - xã hội của địa phương, được nhiều đại biểu Hội đồng nhân dân, cử tri quan tâm.

Thường trực HĐND thành lập Đoàn khảo sát và tổ chức khảo sát để nắm bắt thực trạng, nghiên cứu, thu thập thông tin liên quan đến nhóm vấn đề chất vấn. Chú trọng tổ chức khảo sát bằng hình ảnh để làm tư liệu, bằng chứng thực tiễn, chân thật giúp đại biểu có cơ sở nêu câu hỏi chất vấn hoặc tranh luận rõ hơn vấn đề chất vấn, đồng thời giúp chủ tọa điều hành, kết luận nội dung trọng tâm, chính xác. Để tổ chức khảo sát bằng hình ảnh cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về nhân lực để thực hiện, trong đó cần phối hợp chặt chẽ với các cơ quan báo chí; xây dựng kịch bản, dự kiến nội dung ghi âm, ghi hình trên cơ sở nghiên cứu kỹ báo cáo của các đơn vị chịu sự giám sát trước khi tổ chức giám sát trực tiếp; việc xây dựng phóng sự phục vụ Phiên chất vấn chỉ được thực hiện khi Đoàn khảo sát kết thúc khảo sát, hoàn thiện báo cáo kết quả khảo sát để đảm bảo phóng sự phản ánh được một cách đầy đủ nhất, chân thực nhất kết quả khảo sát. Trong quá trình chất vấn, đại biểu cần phải thể hiện được bản lĩnh, tự tin và nghị lực, không nể nang, e ngại; trong quá trình hỏi và đáp cần tranh luận đến cùng để làm sáng tỏ vấn đề và tìm ra những giải pháp có tính khả thi. Để thực hiện được yêu cầu này, đại biểu cần tham gia hoạt động khảo sát, nắm bắt chắc thực tiễn; đồng thời nắm đầy đủ chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, trách nhiệm, nhiệm vụ của các cơ quan, đơn vị liên quan đến nhóm vấn đề chất vấn.

Trên cơ sở kết quả khảo sát tham mưu câu hỏi chất vấn phải phù hợp pháp luật và yêu cầu thực tế; ngắn gọn, đúng trọng tâm, dễ hiểu, thiết thực, đi thẳng vào vấn đề, gắn với trách nhiệm của người bị chất vấn, hướng giải quyết, thời gian giải quyết để đại biểu HĐND tỉnh tiếp tục giám sát quá trình thực hiện sau chất vấn. Đổi mới phương pháp nêu câu hỏi chất vấn của đại  biểu HĐND và trả lời chất vấn của các cơ quan liên quan theo hướng “hỏi nhanh, đáp rõ”, có phiên sử dụng video clip bằng hình ảnh thay cho báo cáo tại các phiên chất vấn; khuyến khích sự tham gia chất vấn của đông đảo các đại biểu HĐND, đảm bảo không khí thẳng thắn, sôi nổi, dân chủ, trách nhiệm. Làm rõ được trách nhiệm của thủ trưởng các cơ quan đơn vị trong công tác chỉ đạo, điều hành các vấn đề quan trọng, bức xúc ở địa phương; đưa ra các phương hướng, giải pháp triển khai tốt các nhiệm vụ. Kết thúc phiên chất vấn ban hành Thông báo kết luận phiên chất vấn với các nội dung rõ ràng, cụ thể, yêu cầu các cơ quan, đơn vị triển khai thực hiện và thuận tiện cho đại biểu, cử tri theo dõi, giám sát; góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả giám sát của HĐND tỉnh./.

Huệ Bích