Văn hóa Việt Nam là kết tinh những giá trị tốt đẹp của dân tộc trong tiến trình hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước; là nguồn lực nội sinh quan trọng hun đúc trí tuệ, tâm hồn, khí phách và bản lĩnh người Việt Nam. Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta luôn chú trọng phát triển văn hóa, thống nhất quan điểm phát triển văn hóa ngang tầm với chính trị, kinh tế, xã hội; coi phát triển văn hóa là nhiệm vụ trọng tâm, lâu dài của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trên tinh thần đó, ngày 07/01/2026, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam nhằm khơi dậy mạnh mẽ sức mạnh nội sinh, giá trị văn hóa, con người Việt Nam.
Những nội dung cốt lõi của Nghị quyết số 80-NQ/TW bao gồm 05 quan điểm chỉ đạo và 08 nhóm nhiệm vụ, giải pháp. Các quan điểm của Đảng về phát triển văn hóa Việt Nam cụ thể như sau: (1) Phát triển văn hoá, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột, hệ điều tiết cho phát triển nhanh và bền vững đất nước. Các giá trị văn hoá phải được gắn kết chặt chẽ, hài hoà, thấm sâu vào toàn bộ đời sống xã hội, từ chính trị, kinh tế, xã hội, môi trường tới quốc phòng, an ninh, đối ngoại, thực sự trở thành sức mạnh mềm của quốc gia trong kỷ nguyên mới. (2) Phát triển văn hoá vì sự hoàn thiện nhân cách con người xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên mới và xây dựng con người để phát triển văn hoá. Tạo lập môi trường văn hoá nhân văn, lành mạnh, văn minh, hiện đại. Phát triển toàn diện văn hoá, con người Việt Nam trên nền tảng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hoá, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam; phát huy truyền thống yêu nước, bản lĩnh, trí tuệ, tinh thần tự chủ, tự cường dân tộc, đề cao đạo đức, tài năng, sức sáng tạo và khát vọng cống hiến vì sự phồn vinh, văn minh, hạnh phúc của Nhân dân và sự phát triển mạnh mẽ của dân tộc Việt Nam trong kỷ nguyên mới. (3) Phát triển văn hoá là sự nghiệp của toàn dân do Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân là chủ thể sáng tạo và thụ hưởng, đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ, cán bộ văn hoá, doanh nhân đóng vai trò quan trọng, đồng thời đề cao tính tiên phong, gương mẫu của đội ngũ cán bộ, đảng viên. Sự nghiệp phát triển văn hoá vừa có ý nghĩa chiến lược, lâu dài, đồng thời cũng là yêu cầu cấp bách, cần được tiến hành chủ động, tích cực, sáng tạo, kiên trì, thường xuyên và phù hợp với điều kiện thực tế khách quan. (4) Đầu tư cho văn hóa là đầu tư cho phát triển bền vững đất nước, cho tương lai của dân tộc. Đổi mới căn bản, toàn diện tư duy về huy động mọi nguồn lực để phát triển văn hoá, trong đó nguồn lực nhà nước giữ vai trò dẫn dắt, nguồn lực xã hội, khu vực tư nhân là động lực quan trọng; thể chế đóng vai trò then chốt, nhất là cơ chế, chính sách đột phá để huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực đầu tư cho văn hoá, thu hút, trọng dụng nhân tài. Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số tạo dựng không gian mới, xung lực mới cho phát triển văn hoá. (5) Phát huy tối đa giá trị và sức mạnh văn hoá, con người Việt Nam trong kỷ nguyên mới; nhận thức và xử lý hài hoà, hiệu quả các mối quan hệ nội tại của văn hoá: Giữa "xây" và "chống"; truyền thống và hiện đại; dân tộc và quốc tế; bảo tồn và phát triển; đại chúng và bác học; đời sống thực và không gian số; dữ liệu mở và bảo đảm an ninh, chủ quyền văn hoá số.
Mục tiêu đến năm 2030 của Nghị quyết số 80-NQ/TW đề ra là: Đẩy mạnh xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; thống nhất trong đa dạng; mang đặc trưng dân tộc, dân chủ, nhân văn, khoa học, hiện đại. Xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh từ gia đình, nhà trường đến xã hội và không gian số. Phát triển văn học, nghệ thuật xứng tầm với lịch sử văn hóa dân tộc và tầm vóc đất nước trong kỷ nguyên mới. Cơ bản hoàn thành việc tu bổ, tôn tạo các di tích quốc gia đặc biệt; phục hồi, bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể, nghệ thuật truyền thống có nguy cơ mai một, cần bảo vệ khẩn cấp. Đẩy mạnh phát triển các ngành công nghiệp văn hóa; hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp công nghiệp văn hóa, nghệ thuật sáng tạo. Xây dựng một số tập đoàn công nghiệp văn hóa, cụm, khu công nghiệp sáng tạo, tổ hợp sáng tạo văn hóa tầm cỡ quốc tế dựa trên nền tảng công nghệ cao và các mô hình kinh doanh đổi mới sáng tạo. Chủ động, tích cực hội nhập quốc tế về văn hóa; xây dựng Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn của các sự kiện văn hóa, nghệ thuật tầm cỡ khu vực và thế giới.
Để đạt được mục tiêu chung và 07 chỉ tiêu cụ thể đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, Bộ Chính trị đã chỉ ra 08 nhóm nhiệm vụ, giải pháp, gồm: (1) Đổi mới mạnh mẽ tư duy, thống nhất cao về nhận thức và hành động nhằm phát triển văn hóa trong kỷ nguyên mới. (2) Hoàn thiện thể chế tạo đột phá chiến lược, khơi thông nguồn lực phát triển văn hóa. (3) Chú trọng xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện, xây dựng môi trường văn hóa nhân văn, lành mạnh, văn minh, hiện đại. (4) Đổi mới phương thức quản lý văn hóa theo hướng kiến tạo, phục vụ; đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tạo động lực bứt phá cho phát triển văn hóa. (5) Xây dựng hệ sinh thái văn hóa, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, trong đó doanh nghiệp là động lực, người dân vừa là chủ thể vừa là trung tâm; nhận diện và ứng xử thích hợp tài nguyên văn hóa. (6) Thúc đẩy phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, thị trường văn hóa, định vị sản phẩm văn hóa thương hiệu quốc gia gắn với phát triển du lịch văn hóa. (7) Huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, phát triển hạ tầng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực văn hóa đáp ứng yêu cầu của kỷ nguyên mới. (8) Chủ động, tích cực hội nhập quốc tế về văn hóa, phát huy giá trị văn hóa Việt Nam, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại, góp phần tăng sức mạnh mềm quốc gia.
Sắc màu văn hóa truyền thống của các dân tộc tỉnh Tuyên Quang được gìn giữ và phát huy qua các lễ hội, hoạt động văn hóa – nghệ thuật đặc sắc.
Tuyên Quang là quê hương cách mạng và giữ vị trí chiến lược, đồng thời là “phên dậu” bảo vệ biên cương phía Bắc của Tổ quốc. Bên cạnh truyền thống cách mạng, Tuyên Quang còn sở hữu bản sắc văn hóa phong phú của hơn 30 dân tộc, trong đó dân tộc thiểu số chiếm trên 54%, như: Tày, Dao, Mông, Sán Dìu, Sán Chay, Nùng, Lô Lô, Bố Y, La Chí, Cờ Lao, Pà Thẻn. Mỗi dân tộc có phong tục, tập quán, lễ hội, ngôn ngữ, trang phục và tri thức dân gian riêng, tạo nên một Tuyên Quang lung linh sắc màu với bức tranh văn hóa phong phú và đậm đà bản sắc dân tộc - nơi hội tụ và giao thoa văn hóa các dân tộc miền núi phía Bắc. Hiện nay, trên địa bàn toàn tỉnh đã thống kê được 794 di tích lịch sử - văn hóa và danh lam thắng cảnh, trong đó có 215 di tích được xếp hạng quốc gia, 308 di tích được xếp hạng cấp tỉnh. Đặc biệt, có 03 di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh được Thủ tướng Chính phủ xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt; 04 bảo vật quốc gia; 871 di sản văn hóa phi vật thể được kiểm kê, trong đó có 53 di sản văn hóa phi vật thể được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đặc biệt, năm 2019 "Thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái ở Việt Nam" của 11 tỉnh, thành (trong đó có Tuyên Quang) được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Toàn tỉnh có 140 lễ hội, với nhiều lễ hội đặc sắc như: Lễ hội Lồng tông, Khèn Mông, Khu cù tê, Chợ Phong Lưu Khâu Vai...; các làn điệu Then, đàn Tính, hát giao duyên… được bảo tồn, phát huy, thể hiện tâm hồn, thế giới quan và sức sáng tạo của đồng bào các dân tộc.
Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, thể hiện tầm nhìn dài hạn của Đảng đối với sự nghiệp phát triển văn hóa và con người Việt Nam. Đối với tỉnh Tuyên Quang, Nghị quyết thực sự "chắp cánh" cho văn hóa phát triển, tạo động lực mới để các cấp ủy, chính quyền ở Tuyên Quang cụ thể hóa thành chương trình hành động, các kế hoạch, đề án phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương. Trên cơ sở đó, tỉnh xác định phát triển văn hóa phải gắn chặt với phát triển kinh tế – xã hội, bảo đảm quốc phòng – an ninh; coi văn hóa là nguồn lực nội sinh quan trọng cho sự phát triển bền vững.
Với quyết tâm chính trị cao, sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận của Nhân dân, Văn hóa Tuyên Quang nhất định sẽ giành được nhiều thành tựu mới, văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc sẽ tiếp tục được gìn giữ, lan tỏa và tỏa sáng, đóng góp xứng đáng vào sự phát triển chung của văn hóa Việt Nam trong kỷ nguyên mới.
Hoàng Mai