Ngược dòng thời gian về những năm tháng sục sôi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 và cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gắn bó với Tuyên Quang gần 6 năm, Bác Hồ đã sống và làm việc tại hơn 20 địa điểm khác nhau, cùng đồng bào nếm trải mọi gian khổ để dệt nên hình hài độc lập cho Tổ quốc.
Sau 7 năm rời xa chiến khu để về tiếp quản Thủ đô Hà Nội, nỗi nhớ thương đồng bào Tuyên Quang vẫn luôn canh cánh trong lòng Người. Và rồi, ngày 19/3/1961 đã trở thành cột mốcquan trọng, ghi dấu hành trình nghĩa tình của Bác trở về với vùng đất chiến khu cách mạng - Thủ đô khu giải phóng, Thủ đô kháng chiến.
Bác Hồ với học sinh Trường Thiếu nhi vùng cao Tuyên Quang (tháng 3/1961). Ảnh tư liệu
Ký ức về buổi chiều ngày ấy tại km5, xã Lưỡng Vượng, huyện Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang (nay thuộc phường An Tường, tỉnh Tuyên Quang) vẫn còn vẹn nguyên trong lời kể của những nhân chứng lịch sử. Các đồng chí lãnh đạo tỉnh và lực lượng vũ trang đã bồi hồi đón Bác trong niềm hạnh phúc vỡ òa. Đi cùng Người là những người đồng chí thân thiết như Nguyễn Khai, Phạm Ngọc Thạch. Sau khi dừng lại ít phút ở km5 và chụp ảnh kỷ niệm chung với tất cả mọi người, Bác và các đồng chí cùng đi lên xe vào thăm cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 246 đóng ở địa điểm xóm Chè 6, xã Lưỡng Vượng, huyện Yên Sơn; sau đó đến thăm cán bộ, công nhân Nông trường Sông Lô, Trường thiếu niên vùng cao Tuyên Quang.
Đặc biệt, tối ngày 19/3/1961, sự xuất hiện của Bác tại hội trường Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ III đã làm bừng sáng cả không gian. Giữa tiếng vỗ tay không dứt, hình ảnh vị Chủ tịch nước giản dị, ân cần hỏi han về số lượng đảng viên nữ và đảng viên dân tộc thiểu số đã chạm đến trái tim của mỗi đại biểu. Sau lời giới thiệu của đồng chí Trần Hoài Quang - Phó Bí thư Tỉnh uỷ Tuyên Quang (tại Đại hội đồng chí được bầu làm Bí thư Tỉnh ủy), một đại biểu đại diện cho Đại hội dâng hoa tặng Bác. Bác thân mật nói chuyện với Đại hội:
Lâu lắm Bác không về thăm Tuyên Quang. Nay Bác về thăm. Bác thấy phấn khởi... Bây giờ, chúng ta xây dựng Chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh giải phóng miền Nam, Đại hội này là Đại hội quyết định những nhiệm vụ lớn của địa phương. Các đồng chí phải bàn bạc kỹ lưỡng...
Bác cũng chỉ rõ: Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội, phải có con người mới, con người xã hội chủ nghĩa phải yêu quê hương, bảo vệ quê hương xứ sở. Phải tăng gia sản xuất, thực hành tiết kiệm, trồng trọt, chăn nuôi tốt. Phải bảo vệ rừng, phải đoàn kết, phải phát triển đảng viên. Phấn đấu thanh toán nạn mù chữ. Mỗi đảng viên phải gương mẫu, đầu tàu, chịu khó học tập văn hóa, học tập kỹ thuật, nói đi đôi với làm.
Không được ngại gian khổ. Cấp ủy phải đoàn kết, gắn bó, hăng hái làm việc và làm việc thật tốt...(1).
Những lời phát biểu, định hướng của Người đã được Đại hội Đảng bộ tỉnh học tập, thảo luận, liên hệ, trở thành mục tiêu, nhiệm vụ và quyết tâm phấn đấu của toàn Đảng bộ.
Sáng ngày 20/3/1961, Đảng bộ và Nhân dân các dân tộc Tuyên Quang tổ chức mít tinh chào mừng Chủ tịch Hồ Chí Minh. Nói chuyện với đồng bào các dân tộc Tuyên Quang, Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Chủ nghĩa xã hội nghĩa là tất cả mọi người các dân tộc ngày càng ấm no, con cháu chúng ta ngày càng sung sướng. Muốn được như vậy, thì tất cả mọi người, gái cũng như trai, tất cả mọi dân tộc phải hiểu rằng: nói chung thì mình là người làm chủ tập thể của nước nhà; nói riêng thì công nhân là chủ nhà máy, xã viên là chủ hợp tác xã nông nghiệp.
Mọi người đều làm chủ thì mọi người phải ra sức xây dựng chủ nghĩa xã hội tức là phải thi đua tăng gia sản xuất và thực hành tiết kiệm, tức là phải thực hiện khẩu hiệu “cần kiệm xây dựng Tổ quốc”(2).
Chủ tịch Hồ Chí Minh tin tưởng rằng vào sự hy sinh, phấn đấu của Nhân dân Tuyên Quang trong giai đoạn cách mạng mới. Người nói: “Trước kia, đồng bào tỉnh ta đã góp phần xứng đáng trong Cách mạng Tháng Tám và cuộc kháng chiến cứu nước. Ngày nay, tôi chắc rằng đồng vào ta sẽ phát huy truyền thống anh dũng sẵn có và góp phần nhiều hơn nữa trong công cuộc kiến thiết chủ nghĩa xã hội và đấu tranh thống nhất nước nhà”(3).
Sau khi nói chuyện với đồng bào, Bác đã về thăm Tân Trào - nơi Người từng ở và làm việc trong suốt thời kỳ chuẩn bị cho Tổng khởi nghĩa giành chính quyền tháng Tám năm 1945 và chín năm trường kỳ chống thực dân Pháp xâm lược.
Ngày 26 và 27/3/1961 Chủ tịch Hồ Chí Minh trở lại thăm đồng bào tỉnh Hà Giang. Nói chuyện với gần 1,7 vạn đồng bào, cán bộ, chiến sĩ tại sân vận động thị xã Hà Giang (nay là Quảng trường 26/3), Bác đã đưa ra 8 lời căn dặn. Lời của Bác hết sức ngắn gọn, súc tích, nhưng lại chứa đựng ý nghĩa sâu sắc và có giá trị dài lâu: Tất cả các dân tộc đều phải đoàn kết chặt chẽ, thương yêu giúp đỡ nhau như anh em một nhà; Ra sức tăng gia sản xuất và thực hành tiết kiệm; Muốn sản xuất tốt phải có đủ nước, nhiều phân bón và cải tiến nông cụ; Phát triển chăn nuôi gia súc sẽ đem lại nguồn lợi lớn; Bảo vệ rừng, trồng cây gây rừng, cây ăn quả và cây làm thuốc; Chú ý vệ sinh, ăn sạch, uống sạch, mặc sạch, ở sạch; Xóa nạn mù chữ, biết đọc, biết viết làm ăn mới tiến bộ; Cán bộ, đảng viên và đoàn viên đoàn kết chặt chẽ, hết lòng, hết sức phục vụ Nhân dân, đặt lợi ích của Nhân dân trên lợi ích riêng của mình, phải gương mẫu trong đoàn kết dân tộc, trong học tập và trong lao động sản xuất, chống tham ô, lãng phí, quan liêu, mệnh lệnh…
Sự quan tâm sâu sắc, tình cảm lớn lao của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã động viên mạnh mẽ tinh thần cách mạng của toàn thể cán bộ, đảng viên, Nhân dân các dân tộc Tuyên Quang. Khắc sâu lời căn dặn của Bác, trải qua 65 năm, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân các dân tộc trong tỉnh luôn nỗ lực, phấn đấu thực hiện tốt các nhiệm vụ chính trị, xã hội quan trọng của tỉnh.
Trong giai đoạn cùng Nhân dân cả nước thực hiện thắng lợi hai nhiệm vụ chiến lược là xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và hoàn thành cuộc cách mạng giải phóng dân tộc ở miền Nam, Đảng bộ và quân, dân hai tỉnh Tuyên Quang và Hà Giang vừa sản xuất, vừa chiến đấu, cùng quân dân miền Bắc đánh bại cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân của đế quốc Mỹ và bè lũ tay sai, góp phần bảo vệ vững chắc hậu phương lớn xã hội chủ nghĩa miền Bắc. Đồng thời, dốc sức, dốc lòng chi viện cho tiền tuyến lớn miền Nam. Trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, công tác xây dựng nền quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân của tỉnh thường xuyên chú trọng, đạt nhiều kết quả, góp phần giữ vững ổn định an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, tạo môi trường và điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội. Tỉnh vinh dự được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân về những thành tích đóng góp trong chiến đấu bảo vệ Tổ quốc.
Hoạt động ngoại khóa của học sinh THCS Lê Quý Đôn tại Khu trưng bày sách, báo, tư liệu Cuộc đời và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh
Trải qua 65 năm kể từ ngày đón Bác về thăm, Tuyên Quang đã thay da đổi thịt. Những lời dặn của Người năm xưa đã kết tinh thành hành động, biến một tỉnh miền núi nghèo khó, cơ sở hạ tầng thấp kém trở thành một điểm sáng của khu vực Trung du và miền núi Bắc Bộ. Ngày nay, khi dạo bước trên những cung đường nhựa phẳng lì nối liền các xã, nhìn ngắm những công trình điện - đường - trường - trạm khang trang, ta mới thấy hết sức mạnh của tinh thần đoàn kết mà Bác đã dày công vun đắp. Thực hiện lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đảng bộ 2 tỉnh Tuyên Quang và Hà Giang (nay là tỉnh Tuyên Quang) đã vận dụng sáng tạo những quan điểm chỉ đạo của Đảng vào thực tiễn của tỉnh, vượt qua muôn vàn khó khăn, thử thách của một tỉnh miền núi, thực hiện nhiệm vụ trung tâm xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội, từng bước cải thiện, nâng cao đời sống Nhân dân. Từ một tỉnh nghèo, cơ sở hạ tầng đô thị thấp kém, đến nay, kinh tế của Tuyên Quang luôn duy trì tốc độ tăng trưởng cao. Trong năm 2025, vượt qua những khó khăn do thiên tai, dịch họa và những tác động của kinh tế toàn cầu kinh tế của tỉnh tiếp tục duy trì đà phát triển, tốc độ tăng trưởng kinh tế (GRDP) đạt 8,01%. Giá trị sản xuất nông, lâm nghiệp và thủy sản ước đạt 21.405 tỷ đồng (tăng 5,4% so với năm 2024) Chương trình OCOP tiếp tục phát triển với 454 sản phẩm được cấp giấy chứng nhận, duy trì và giữ vững 35 xã đạt chuẩn nông thôn mới, 01 xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao. Sản xuất công nghiệp duy trì đà tăng trưởng mạnh, giá trị sản xuất công nghiệp (giá so sánh năm 2010) cả năm đạt 33.400 tỷ đồng, tăng 16,6% so với năm 2024. Hiện toàn tỉnh có 03 khu công nghiệp hoạt động, thu hút 50 dự án, tổng vốn đăng ký trên 10. 736, 16 tỷ đồng, có 16 cụm công nghiệp được thành lập, tổng diện tích 783,6ha, thu hút 43 dự án, tổng vốn đăng ký đầu tư trên 8 136 tỷ đồng.Giá trị sản xuất các ngành dịch vụ (giá so sánh năm 2010) tăng 8,1% so với năm 2024. Tỉnh đã thu hút 3.926. 027 lượt khách du lịch, tổng chi tiêu khách du lịch đạt 10.633 tỷ đồng. Thu ngân sách trên đại bàn tỉnh tính đến ngày 31/12/2025 là 6.762, 72 tỷ đồng. Chất lượng giáo dục có những chuyển biến tích cực, năm học 2024-2025 có 74/176 thí sinh đạt giải ở tất cả các môn thi, tỷ lệ học sinh đỗ đại học đạt 47%. Tỷ lệ người dân có thẻ bảo hiểm y tế đạt 97%. Mức giảm tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn đa chiều giảm 3,7%. Diện mạo đô thị ngày càng nâng cao. Quốc phòng, an ninh được tăng cường, trật tự an toàn xã hội có chuyển biến tích cực. Công tác xây dựng Đảng và hệ thống chính trị được củng cố.
Kỷ niệm 65 năm ngày Bác Hồ về thăm tỉnh Tuyên Quang, Đảng bộ và Nhân dân các dân tộc tỉnh Tuyên Quang càng ghi nhớ những lời dặn dò ân cần của Bác và nguyện nỗ lực phấn đấu thực hiện tốt hơn nữa lời dạy của Người. Toàn tỉnh quyết tâm phát huy truyền thống của quê hương cách mạng và sức mạnh đại đoàn kết các dân tộc; tăng cường xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh; đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, xây dựng tỉnh Tuyên Quang ngày càng giàu đẹp, văn minh.
Đức Nguyễn
TÀI LIỆU THAM KHẢO
(1). Trích "Bác Hồ về thăm nhân dân Tuyên Quang", Hồi ký của đồng chí Trần Hoài Quang, đăng trên báo Văn Nghệ Hà Tuyên, Hội Văn học-Nghệ thuật, ngày 16,17-5-1985.
(2). Bác Hồ với Hà Tuyên, Ban Tuyên huấn Tỉnh uỷ Hà Tuyên xuất bản, 1986, tr.32,33.
(3). Báo Nhân dân, số ra ngày 30-3-1961.