Trên những sườn núi đá của mặt trận Vị Xuyên năm xưa, những bước chân người lính hôm nay vẫn miệt mài lật từng tấc đất, lần theo từng ký ức mong manh để đưa đồng đội trở về với đất mẹ. Đó là công việc thầm lặng, nặng nghĩa tình đồng đội và cũng rất thiêng liêng của Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang - tập thể vừa được đề nghị tặng danh hiệu “Đơn vị Quyết thắng” năm 2025.
Trên vùng đất từng nhuốm lửa đạn
Địa bàn biên giới Hà Tuyên trước đây (nay thuộc tỉnh Tuyên Quang) từng chứng kiến những trận chiến ác liệt kéo dài từ tháng 2/1979 đến hết năm 1988. Riêng khu vực Vị Xuyên được ví như “cối xay thịt”, nơi hàng nghìn cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng hy sinh để bảo vệ từng tấc đất biên cương. Hơn bốn thập niên trôi qua, nhiều liệt sĩ vẫn còn nằm lại giữa núi đá cheo leo, rừng sâu thăm thẳm. Thông tin về phần mộ ngày càng ít ỏi, nhân chứng già yếu dần, địa hình bị biến đổi bởi thời gian và thiên nhiên khắc nghiệt. Trong bối cảnh đó, năm 2018, Bộ Quốc phòng quyết định thành lập Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang với quân số 18 cán bộ, nhân viên. Quân số ít, nhiệm vụ nặng nề; địa hình hiểm trở, còn sót lại nhiều bom mìn, vật nổ; thời tiết thất thường, có khi nắng gắt, có khi mưa rừng xối xả. Nhưng vượt lên tất cả là mệnh lệnh từ trái tim: “Còn thông tin là còn đi tìm”.
Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ, Bộ CHQS tỉnh tiến hành cất bốc hài cốt liệt sỹ
Lật từng tấc đất, gom từng ký ức
Chỉ tính riêng năm 2025, Đội đã phối hợp với các tổ chức chính trị - xã hội, cựu chiến binh mặt trận Vị Xuyên, cấp ủy, chính quyền địa phương thu thập được 56 nguồn tin liên quan đến liệt sĩ và mộ liệt sĩ. Từ những mẩu thông tin rời rạc ấy, cán bộ, chiến sĩ tổ chức khảo sát, xác minh, xây dựng kế hoạch tìm kiếm khoa học, chặt chẽ.
Với dự án 1.720 ha thuộc hai xã Thanh Thủy và Lao Chải, đơn vị đã triển khai tìm kiếm trên diện tích 1.675 ha; riêng năm 2025 triển khai 360 ha, đào lấp hơn 3.200 m³ đất đá, quy tập được 29 hài cốt liệt sĩ. Mỗi lần phát hiện một di vật, một mẩu xương, không khí trên điểm tìm kiếm như lắng lại. Đó không chỉ là kết quả của lao động gian khổ, mà còn là sự trở về một phần máu thịt của những người con đã hy sinh vì Tổ quốc.
Tại Dự án 1.500 ha thuộc các xã Minh Tân, Nghĩa Thuận, Tùng Vài, dù đã đào lấp hơn 13.000 m³ đất đá nhưng chưa tìm được hài cốt liệt sĩ nào. Những con số ấy cho thấy hành trình tìm kiếm không phải lúc nào cũng có “quả ngọt”. Song với những người lính trong Đội tìm kiếm, quy tập liệt sỹ, không có khái niệm nản lòng, mỗi mét vuông được rà soát kỹ lưỡng là thêm một phần trách nhiệm được thực hiện đến nơi đến chốn. Các hài cốt liệt sĩ sau khi quy tập được bảo quản, bàn giao theo đúng quy định, tổ chức truy điệu và an táng trang trọng tại Nghĩa trang quốc gia Vị Xuyên – nơi những người lính năm xưa yên nghỉ trong lòng đất mẹ, giữa đồng đội và nhân dân.
Hành trình tìm kiếm của Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ
Vững vàng bản lĩnh, mẫu mực trong xây dựng đơn vị
Hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị trọng tâm, Đội đồng thời xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu”. 100% cán bộ, nhân viên được quán triệt đầy đủ các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng; duy trì nghiêm kỷ luật, điều lệnh; bảo đảm an toàn tuyệt đối trong thực hiện nhiệm vụ. Trong điều kiện đóng quân xa trung tâm, đời sống còn nhiều khó khăn, đơn vị vẫn bảo đảm tốt tiêu chuẩn, chế độ cho bộ đội; đẩy mạnh tăng gia sản xuất, chăm sóc sức khỏe định kỳ, giữ quân số khỏe đạt 100%. Nhiều năm liền, đơn vị không có trường hợp vi phạm kỷ luật, không để xảy ra mất an toàn trong huấn luyện và tham gia giao thông. Cùng với đó, công tác xây dựng Đảng được triển khai nền nếp, chặt chẽ; thực hiện nghiêm nguyên tắc tập trung dân chủ, tự phê bình và phê bình; gắn thực hiện các kết luận của Trung ương với Cuộc vận động “Phát huy truyền thống, cống hiến tài năng, xứng danh Bộ đội Cụ Hồ” thời kỳ mới. Đại hội chi bộ nhiệm kỳ 2025-2027 được tổ chức thành công, tạo động lực mới cho toàn đơn vị.
Không chỉ làm nhiệm vụ chuyên môn, 100% cán bộ, nhân viên Đội còn tham gia mô hình “Nâng bước em tới trường”; thăm hỏi, tặng quà Mẹ liệt sĩ dịp Tết và Ngày Thương binh - Liệt sĩ 27/7; tích cực giúp dân gặt lúa, trồng rừng, khắc phục hậu quả thiên tai. Hình ảnh người lính quy tập vì thế trở nên gần gũi, gắn bó với nhân dân vùng biên.
Năm 2025, tập thể Đội được Ủy ban nhân dân tỉnh và Bộ Tư lệnh Quân khu 2 tặng Bằng khen vì thành tích xuất sắc trong thực hiện nhiệm vụ giai đoạn 2021 -2025. Song với những người lính nơi đây, phần thưởng lớn nhất chính là khoảnh khắc gia đình liệt sĩ được thắp nén hương lên phần mộ người thân sau bao năm chờ đợi. Chiến tranh đã lùi xa, nhưng hành trình “đi tìm đồng đội” vẫn tiếp diễn. Giữa núi rừng Vị Xuyên, những người lính trong Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ của Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang vẫn ngày ngày lặng thầm thực hiện mệnh lệnh thiêng liêng của Đảng, Nhà nước và nhân dân: không để liệt sĩ nào bị lãng quên.
Nguyễn Yến, Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy