Tuyên Quang là tỉnh miền núi, điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn, trình độ dân trí không đồng đều giữa các vùng. Đặc biệt từ ngày 01/7/2025, thực hiện Nghị quyết số 202/2025/QH15 của Quốc hội khóa XV, tỉnh Tuyên Quang và tỉnh Hà Giang hợp nhất thành một đơn vị hành chính cấp tỉnh, toàn tỉnh có quy mô dân số hơn 1,8 triệu người, trong đó gần 70% là đồng bào dân tộc thiểu số.
Mặc dù đã nỗ lực để được công nhận xóa mùa chữ, phổ cập giáo dục tiểu học trên địa bàn tỉnh từ hơn chục năm trước, nhưng do địa bàn rộng, dân cư sống rải rác, đi lại khó khăn cộng thêm sự khác biệt trong ngôn ngữ các dân tộc nên tình trạng tái mù chữ và chưa biết nói tiếng phổ thông trong 1 bộ phận đồng bào vẫn còn diễn ra. Vì vậy, sau khi sáp nhập tỉnh, ngoài đối mặt với khó khăn về quản lý hành chính sau khi chính quyền địa phương 2 cấp mới đi vào hoạt động, việc nâng cao chất lượng phổ cập giáo dục, xóa mù chữ là một trong những nhiệm vụ cần thiết.
Xác định nâng cao chất lượng phổ cập giáo dục, xóa mù chữ là nhiệm vụ chính trị quan trọng, tỉnh Tuyên Quang đã huy động sự tham gia của cả hệ thống chính trị trong công tác tuyên truyền, vận động người dân chưa biết chữ tham gia lớp học.
Hằng năm Ủy ban nhân dân tỉnh quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, xây dựng kế hoạch và đưa ra chỉ tiêu thực hiện phổ cập giáo dục, xóa mù chữ nhằm nâng cao dân trí cho đồng bào các dân tộc, góp phần thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ chính trị, xã hội của địa phương. Chỉ đạo Sở Giáo dục và Đào tạo hướng dẫn Ủy ban nhân dân xã, phường xây dựng Kế hoạch phổ cập giáo dục, xóa mù chữ bảo đảm khả thi, hiệu quả; chủ động mở các lớp xóa mù chữ để củng cố vững chắc kết quả đạt chuẩn xóa mù chữ. Các cấp, các ngành liên quan chủ động ban hành chương trình, kế hoạch hỗ trợ mở lớp dạy học cho người dân vùng khó khăn, nhất là vùng đồng bào dân tộc thiểu số; huy động các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp hỗ trợ cơ sở vật chất phục vụ công tác xóa mù chữ.
Bên cạnh đó, tỉnh chú trọng ban hành các chính sách giáo dục; quan tâm đầu tư các điều kiện bảo đảm công tác phổ cập giáo dục, xóa mù chữ. Đến năm 2025, trên địa bàn tỉnh cơ sở vật chất, thiết bị dạy học được bảo đảm đối với từng cấp học: Cấp mầm non: Tổng số phòng học: 1.942 phòng/1.942 lớp mẫu giáo 5 tuổi, đạt tỷ lệ 1,0 phòng học/lớp (trong đó 100% số phòng kiên cố); khu vệ sinh, thiết bị đồ dùng, đồ chơi đảm bảo theo quy định. Cấp Tiểu học: Tổng số phòng học 6.947 (trong đó: Phòng học kiên cố 5.077, bán kiên cố 1.781, phòng học tạm 89). Các lớp học có đủ thiết bị dạy học tối thiểu theo quy định. Cấp Trung học cơ sở: Tổng số phòng học 3.734 (trong đó: Phòng học kiên cố 3.518, bán kiên cố 165, phòng học tạm 23); các lớp học có đủ thiết bị dạy học tối thiểu theo quy định. Trung tâm giáo dục nghề nghiệp-giáo dục thường xuyên: 17/17 Trung tâm có đủ cơ sở vật chất lớp học để thực hiện công tác xóa mù chữ. Trung tâm học tập cộng đồng: 124/124 Trung tâm học tập cộng đồng có phòng làm việc.
Sau khi sáp nhập, việc tổ chức lại các lớp học xóa mù chữ tiếp tục được thực hiện tại các khu vực mới, các xã vùng cao, nơi mà việc tiếp cận giáo dục còn nhiều khó khăn. Các chương trình giáo dục được thiết kế linh hoạt, phù hợp với đặc thù của từng khu vực và đối tượng học viên. Góp phần vào công tác xóa mù chữ còn có sự tham gia của lực lượng Công an xã, Bộ đội Biên phòng cùng giáo viên. Đội ngũ này được Sở Giáo dục và Đào tạo tập huấn trực tuyến về kỹ năng chuyên môn, phương pháp giảng dạy và cách ứng xử với học viên lớn tuổi và được tham gia lớp tập huấn bổ sung tại xã, bảo đảm các cán bộ giảng dạy nắm chắc nội dung, tạo sự thống nhất trong toàn bộ quá trình triển khai. Năm 2025, công tác phổ cập giáo dục, xóa mù chữ đạt kết quả cao, tiêu biểu như: Tỷ lệ huy động trẻ em 5 tuổi đến trường đạt 99,95%; trẻ 5 tuổi hoàn thành chương trình giáo dục mầm non đạt 100%; trẻ 6 tuổi huy động vào lớp 1 đạt 99,96%; trẻ khuyết tật có khả năng học tập được tiếp cận giáo dục đạt 80,5%; thanh, thiếu niên từ 15-18 tuổi tốt nghiệp THCS đạt 90,9%... Số đơn vị cấp xã đạt chuẩn phổ cập giáo dục tiểu học: Mức độ 2: 1/124 (đạt 0,8%); Mức độ 3: 123/124 (đạt 99,2%); số đơn vị cấp xã đạt chuẩn phổ cập giáo dục trung học cơ sở: Mức độ 1: 09/124 (đạt 7,3%); Mức độ 2: 53/124 (đạt 42,7%); Mức độ 3: 62/124 (đạt 50%).
.jpg)
Các đồng chí bộ đội Đồn Biên phòng Thàng Tín tham gia hỗ trợ các lớp xóa mù chữ cho bà con.
Kết quả công tác xóa mù chữ đạt kết quả tích cực: Dân số độ tuổi từ 15 đến 25 là 295.793 người, trong đó đạt chuẩn biết chữ mức độ 1: đạt 98,8%; đạt chuẩn biết chữ mức độ 2 đạt 98,1%; số người huy động học xóa mù chữ trong năm 2025: 2.158 người. Dân số độ tuổi 15 đến 35 là 571.166 người, trong đó đạt chuẩn biết chữ mức độ 1 đạt 98,8%; đạt chuẩn biết chữ mức độ 2 đạt 97,5%. Dân số độ tuổi từ 15 đến 60 là 1.130.895 người, trong đó đạt chuẩn biết chữ mức độ 1 đạt 97,5% ; đạt chuẩn biết chữ mức độ 2 đạt 93,1%... Số đơn vị cấp xã đạt chuẩn xóa mù chữ: Mức độ 1: 09/124 (đạt 7,3%); Mức độ 2:115/124 (đạt 92,7%). Với kết quả trên, năm 2025 tỉnh Tuyên Quang đủ điều kiện đạt chuẩn phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em 5 tuổi; phổ cập giáo dục tiểu học mức độ 2, phổ cập giáo dục trung học cơ sở mức độ 1; xóa mù chữ mức độ 1.
Đồng thời cấp ủy, chính quyền các địa phương trên địa bàn tỉnh đã ban hành nhiều chương trình, đề án cụ thể xây dựng xã hội học tập. Hội Khuyến học tỉnh triển khai các chương trình, đề án quan trọng như: Đề án “Xây dựng xã hội học tập giai đoạn 2021-2030”; Chương trình “Đẩy mạnh phong trào học tập suốt đời trong gia đình, dòng họ, cộng đồng, đơn vị giai đoạn 2021-2030”; Chương trình “Xây dựng mô hình Công dân học tập giai đoạn 2021-2030”. Đến nay, 124/124 xã, phường có tổ chức khuyến học; trên địa bàn tỉnh có hơn 1.200 mô hình “Gia đình học tập, Dòng họ học tập, Cộng đồng học tập”. Các mô hình hoạt động ngày càng hiệu quả, thu hút người dân tham gia các lớp học xóa mù chữ, bồi dưỡng kỹ năng sản xuất, tin học, ngoại ngữ, góp phần hình thành môi trường học tập rộng khắp, khuyến khích mọi người dân chủ động học tập, rèn luyện, nâng cao kỹ năng.
Hội thi tuyên truyền viên giỏi về công tác xóa mù chữ
Nhờ vào những nỗ lực, quyết tâm của cấp ủy, chính quyền và cộng đồng, tỉnh Tuyên Quang đã duy trì và nâng cao hiệu quả chất lượng công tác phổ cập giáo dục, xóa mù chữ, giúp nâng cao trình độ dân trí và tạo ra cơ hội học tập bền vững cho mọi người dân. Người dân biết đọc, biết viết, biết ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất nâng cao năng suất, tăng thu nhập, tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản, không ngừng nâng cao chất lượng cuộc sống, tỷ lệ hộ nghèo giảm mạnh qua từng năm.
Để không ngừng nâng cao chất lượng phổ cập giáo dục, xóa mù chữ, hoàn thành các chỉ tiêu về phổ cập giáo dục, xóa mù chữ đề ra hằng năm, cấp ủy Đảng, chính quyền từ tỉnh đến cơ sở xác định tiếp tục quan tâm, gắn mục tiêu của phổ cập giáo dục, xóa mù chữ với các chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, đơn vị. Ban Chỉ đạo phổ cập giáo dục thường xuyên đổi mới trong tổ chức thực hiện kế hoạch và các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng phổ cập giáo dục các cấp; gắn vai trò trách nhiệm của từng cá nhân, tập thể với công tác thực hiện nhiệm vụ phổ cập giáo dục, xóa mù chữ. Ngành giáo dục và đào tạo tích cực, chủ động tham mưu với chính quyền các cấp triển khai, thực hiện có hiệu quả các giải pháp nhằm duy trì, giữ vững và nâng cao chất lượng phổ cập giáo dục, xóa mù chữ; thường xuyên kiểm tra, đôn đốc, hướng dẫn các đơn vị trong thực hiện nhiệm vụ phổ cập giáo dục, xóa mù chữ.