Trong cuộc đời mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dành tình cảm đặc biệt đối với đồng bào các dân tộc thiểu số. Với người, các dân tộc sinh sống trên đất nước Việt Nam đều là anh em một nhà, là thành viên của đại gia đình các dân tộc Việt Nam và chúng ta cần chung tay để xây dựng mái nhà Việt Nam, cùng giúp nhau tiến bộ. Ngày 7/5/1959, nhân dịp kỷ niệm 5 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã về thăm và nói chuyện với cán bộ, chiến sĩ, đồng bào Khu tự trị Thái - Mèo tại Sơn La. Người trăn trở với những khó khăn của đồng bào các dân tộc vùng cao. Với tư tưởng “vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người,” “một dân tộc dốt là một dân tộc yếu,” với quyết tâm đưa miền núi tiến lên cùng với miền xuôi xây dựng Chủ nghĩa Xã hội ở miền Bắc, làm cơ sở vững chắc cho đấu tranh thống nhất nước nhà, Bác Hồ đã ra lời kêu gọi giáo viên miền xuôi xung phong lên miền núi dạy học, đem ánh sáng của Đảng phát triển kinh tế, văn hóa vùng cao. Người nhận thức rõ, do lịch sử để lại, do chính sách chia để trị của kẻ thù, do đồng bào các dân tộc thiểu số chủ yếu sống ở miền núi, vùng sâu, vùng xa, nơi khó khăn cho phát triển kinh tế, vì vậy mà còn tồn tại sự chênh lệch về trình độ phát triển giữa các dân tộc, đặc biệt là giữa dân tộc đa số và dân tộc thiểu số. Hồ Chí Minh nhắc nhở: “Đồng bào, cán bộ cần chú ý giúp đỡ đồng bào rẻo cao, vì ở đấy làm ăn khó nhọc hơn, văn hóa phát triển chậm hơn”[1].
Thực hiện lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh, thúc đẩy vùng dân tộc thiểu số và miền núi phát triển luôn là chủ trương nhất quán của Đảng, Nhà nước ta. Trong mọi giai đoạn của Cách mạng, Đảng, Nhà nước luôn luôn dành nhiều sự quan tâm, đầu tư cho phát triển giáo dục và đào tạo ở vùng biên giới. Tuy nhiên, hệ thống trường lớp, đặc biệt là các trường nội trú liên cấp tại các xã biên giới vẫn còn ít, điều kiện học tập của học sinh còn nhiều hạn chế, còn có khoảng cách so với các trường miền xuôi.
Chính từ thực trạng đó, những năm qua, mặc dù nguồn lực còn khó khăn nhưng Đảng, Nhà nước ta luôn ưu tiên bố trí nguồn vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước, tập trung xây dựng hàng vạn công trình hạ tầng cho vùng dân tộc thiểu số và miền núi, chủ yếu là hệ thống điện, đường giao thông, các công trình thủy lợi, nước sạch, các trường học, trạm y tế, nhà văn hóa, chợ nông thôn… Đặc biệt, Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021-2030 là quyết sách đặc biệt quan trọng của Đảng, Nhà nước với quyết tâm phát triển mạnh mẽ vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi còn nhiều khó khăn.
Đặc biệt, trong lĩnh vực giáo dục, ngày 18/7/2025, Bộ Chính trị đã ban hành Thông báo Kết luận số 81-TB/TW thống nhất chủ trương đầu tư xây dựng các trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở tại 248 xã biên giới đất liền. Trong đó, xác định rõ đây là một nhiệm vụ trọng tâm, quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội và thực hiện chính sách dân tộc nhằm nâng cao dân trí, chất lượng nhân lực, tạo nguồn cán bộ là người dân tộc, địa phương, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho đồng bào vùng biên giới, góp phần củng cố quốc phòng, an ninh.
Thực hiện Kết luận của Bộ Chính trị, chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo, các bộ, ngành, cơ quan chức năng và các địa phương biên giới khẩn trương, quyết liệt triển khai thực hiện. Nhờ sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, cả nước đã tổ chức khởi công đồng loạt 100 trường nội trú liên cấp vào ngày 09/11/2025; luỹ kế đến cuối năm 2025, đã khởi công xây dựng 108 trường; trong đó có 01 trường đã hoàn thành, đưa vào sử dụng ngày 31/01/2026 (Trường phổ thông nội trú tiểu học và trung học cơ sở Si Pa Pìn, xã Si Pa Pìn, tỉnh Điện Biên).
Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Hội đồng Nhân dân tỉnh Nguyễn Văn Sơn cùng các đại biểu thực hiện nghi thức động thổ khởi công công trình Trường PTDT Nội trú liên cấp Tiểu học và THCS Lao Chải.
Tiếp tục tinh thần này, ngày 19/3/2026, cả nước lại đồng loạt khởi công xây dựng 148 trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới với hệ thống cơ sở vật chất khang trang, đồng bộ, hiện đại, bền vững và an toàn. Lễ khởi công, động thổ đồng loạt diễn ra tại 121 trường phổ thông nội trú liên cấp (121 xã biên giới đất liền) thuộc 17 tỉnh, thành phố gồm: Cao Bằng, Lạng Sơn, Tuyên Quang, Lào Cai, Lai Châu, Điện Biên, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Huế, Quảng Ngãi, Đắk Lắk, Lâm Đồng, Tây Ninh, Đồng Tháp và An Giang. Theo ước tính của Bộ Giáo dục và Đào tạo, đối với 121 trường khởi công giai đoạn 2, tổng nhu cầu kinh phí do các địa phương đề xuất là khoảng 30.000 tỷ đồng (trong đó ngân sách trung ương dự kiến hỗ trợ khoảng 28.000 tỷ đồng, ngân sách địa phương bố trí khoảng 2.000 tỷ đồng). Từng ngôi trường mới là nơi gieo con chữ, ươm mầm tri thức, thắp sáng ước mơ. Chủ trương, chính sách đúng đắn này là biểu tượng cho tinh thần đại đoàn kết toàn dân, tình cảm, trách nhiệm của Đảng, Nhà nước, của Nhân dân cả nước đối với đồng bào các dân tộc thiểu số vùng phên dậu của Tổ quốc.
Tiết mục văn nghệ đặc sắc tại Lễ khởi công và động thổ Dự án xây dựng Trường PTDT Nội trú liên cấp Tiểu học và THCS Lao Chải.
Cùng với cả nước, Tuyên Quang đã tổ chức Lễ khởi công xây dựng 11 trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở tại các xã biên giới với tổng mức đầu tư dự kiến là hơn 2.976 tỷ đồng. Trong đó có 6 dự án xây dựng mới, 5 dự án mở rộng, nâng cấp cải tạo. Cụ thể, dự án xây mới bao gồm các trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở Đồng Văn, Thắng Mố, Bạch Đích, Tùng Vài, Cán Tỷ, Lao Chải; dự án nâng cấp bao gồm các trường Sà Phìn, Nghĩa Thuận, Thàng Tín, Bản Máy, Lũng Cú.
Với sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm, các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, các ban, bộ, ngành trung ương, địa phương và với sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, toàn bộ các trường nội trú liên cấp tại các xã biên giới sẽ được hoàn thành đúng tiến độ, bảo đảm chất lượng, phát huy hiệu quả, để từng ngôi trường mới sẽ là “nơi gieo con chữ, ươm mầm tri thức, thắp sáng ước mơ, hiện thực hóa khát vọng”; là biểu tượng của tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc, tình cảm, trách nhiệm của Đảng, Nhà nước và Nhân dân với đồng bào vùng phên dậu của Tổ quốc; góp phần đưa từng bản làng, địa phương vùng cao vươn lên mạnh mẽ cùng cả nước trong kỷ nguyên mới.
[1]: HCMTT, Nxb Chính trị quốc gia, H.2011, t.11, tr.552
Ban Biên tập